Ölüme Bağlı Tasarruf Ehliyeti Nasıl Değerlendirilir?
Kısa Yanıt
Ölüme bağlı tasarruf ehliyeti, vasiyetname ile miras sözleşmesinde aynı koşullara bağlı değildir. İnceleme kişinin işlem tarihindeki durumuna yönelir. Biz yaş, ayırt etme gücü ve gerekli olduğunda kısıtlılık durumunu belgelerle değerlendiririz. Sağlık kaydının kapsamını, tarafların konumunu ve ehliyetsizlik iddiasının dayanaklarını birbirinden ayırarak hangi araştırmanın gerekli olduğunu açıklarız.
Vasiyeti hazırlayan kişi ileri yaşta olabilir, tedavi görüyor olabilir veya hakkında kısıtlama kararı bulunabilir. Bu bilgiler önemlidir; fakat hepsi aynı hukuki soruya cevap vermez. Bir miras sözleşmesindeki tarafın konumu da ayrıca belirlenmelidir. Biz önce işlem türünü ve tarihini tespit ederiz. Sonra kişinin o işlem bakımından durumunu gösteren kayıtları karşılaştırırız. Bugünkü sağlık durumu ile yıllar önce yapılmış tasarruftaki ehliyeti aynı kabul ederek değerlendirme yapmayız.
İlk inceleme ve ikinci görüş ücretlidir. Çalışmanın kapsamı, ücreti ve takvimi başlamadan önce yazılı belirlenir.
Vasiyet ile Miras Sözleşmesinin Koşulları Farklıdır
Vasiyet için TMK 502 ayırt etme gücünü ve on beş yaşın doldurulmasını arar. TMK 503’te miras sözleşmesi yapabilmek için ayırt etme gücü, erginlik ve kısıtlı olmama koşulları düzenlenmiştir. Bu fark, işlem türü belirlenmeden genel bir ehliyet değerlendirmesi yapılmamasını gerektirir. Sözleşmedeki her kişinin rolünü ayrıca inceleriz.
Ayırt Etme Gücü İşleme Göre Araştırılır
TMK 13, kişinin akla uygun davranabilme yeteneği üzerinden ayırt etme gücünü düzenler. İnceleme yalnız tanı adı veya yaş bilgisine indirgenmez. Hastalığın, tedavinin ve diğer olguların ilgili tasarruf sırasındaki etkisi araştırılır. Tıbbi değerlendirme gerektiren konuları belge eksikliğiyle tahmin ederek sonuca bağlamayız.
Tasarruf Tarihi Merkezde Tutulur
TMK 557, tasarrufun ehliyetin bulunmadığı sırada yapılmasını iptal sebebi olarak düzenler. Bu nedenle işlemden önce ve sonraki sağlık kayıtları tarih sırasıyla değerlendirilir. Bir raporun hangi tarihe, muayeneye ve soruya dayandığı önemlidir. Vasiyet tarihine dair açıklayıcı tanık bilgileri de diğer delillerle birlikte incelenir.
Ehliyet İddiası ile Diğer İddialar Ayrılır
Bir belgenin kişi tarafından yazılmadığı iddiası şekil ve aidiyetle; baskı altında düzenlendiği iddiası iradeyle ilgilidir. Bunlar ehliyet değerlendirmesinin yerine geçmez. TMK 557’deki ayrı sebepler doğru tanımlanmalıdır. Aynı dosyada birden çok iddia varsa her biri için gereken belgeyi ve açıklanması gereken olguları belirleriz.
Dosyanızda Neleri İnceleriz?
İşlemi ve Tarafları Belirleriz
Belgenin vasiyetname mi, miras sözleşmesi mi olduğunu ve hangi tarafın ölüme bağlı tasarrufta bulunduğunu tespit ederiz. Nüfus ve karar kayıtlarını bu yapıya göre okuruz.
Sağlık Kayıtlarını Sıralarız
İşlem tarihi çevresindeki muayene, tedavi ve ilaç bilgilerini araştırırız. Sonradan alınmış raporların dayanaklarını kontrol ederek eksik dönemleri ve çelişkileri belirleriz.
Delillerin Sınırını Açıklarız
Bir tanığın neyi bizzat gözlemlediğini, raporun hangi soruyu yanıtladığını ve kayıtların hangi noktayı açıklamadığını ayırırız. Gerekli uzman incelemesi konularını somutlaştırırız.
Üç Adımda İlerleyelim
Konunuzu İletin
Konunuzu ve dosyanızın mevcut aşamasını kısaca anlatın. Önce ihtiyaç duyulan çalışma türünü belirleyelim.
Çalışmayı Yazılı Netleştirelim
Kapsamı, ücreti ve takvimi çalışmaya başlamadan önce yazılı belirleyelim. Gerekli belgeleri bundan sonra paylaşalım.
Seçenekleri ve Adımları Açıklayalım
İşlemin türüne göre ehliyet sorularını yazılı görüşte ayıralım; sağlık kayıtları ve tanık bilgisindeki eksikleri, gerektiğinde uzman incelemesi konularını açıklayalım.
Sık Sorulan Sorular
Kısıtlı kişi hiçbir şekilde vasiyet yapamaz mı?
Vasiyet ehliyeti ile miras sözleşmesi ehliyeti farklı hükümlerdedir. Kısıtlama kararının sebebi ve kişinin vasiyet tarihindeki ayırt etme gücü incelenmeden iki işlem için tek cevap verilmez.
İşlem günündeki rapor bütün tartışmayı bitirir mi?
Rapor önemli bir veridir. Ancak kapsamı, dayandığı tıbbi bilgiler ve diğer kayıtlarla ilişkisi görülmelidir. Ehliyet iddiasında işlem tarihine ilişkin dosyanın bütünü değerlendirilir.
İlgili Miras Konuları
İlgili Sorular
Başvuru Kaynakları
TMK 13, 502–503, 557–559
TMK 502; işlem tarihine yönelik tıbbi inceleme
Konunuzu İletin
Önce işlem türünü, tarihini ve ehliyetle ilgili kaygınızı kısaca bildirin. Sonra ücretli çalışmanın kapsamını, ücretini ve takvimini yazılı belirleyelim; uygunluk sonrasında gerekli kayıtları isteyelim. Son adımda belgelerin neyi gösterdiğini, hangi araştırmaların eksik kaldığını ve değerlendirilebilecek hukuki seçenekleri açıklayalım.
İlk inceleme ve ikinci görüş ücretlidir. Çalışmanın kapsamı, ücreti ve takvimi başlamadan önce yazılı belirlenir.