Tenkiste Geri Verme Borcu Nasıl Belirlenir?
Hazırlayan: Constantinople
Kısa Yanıt
Bir kazandırmanın tenkise tabi bulunması, her durumda aynı miktarın aynı biçimde geri verileceği anlamına gelmez. Kazandırmayı alan kişinin iyiniyeti, mirasın geçmesi anında elinde kalan değer ve işlemin niteliği önem taşıyabilir. Biz önce tenkis hesabını, sonra geri verme yükümlülüğünün kapsamını inceleriz. Verilen bir karşılığın hesaba nasıl gireceğini de ayrıca değerlendiririz.
Size yıllar önce verilen bir malın şimdi bütünüyle geri istendiği bir uyuşmazlık yaşayabilirsiniz. Mal satılmış, bedeli başka bir değere dönüşmüş veya kazandırma karşılığında mirasbırakana ödeme yapılmış olabilir. Biz bütün bu durumları yalnız mal artık yok denilerek sonuçlandırmayız. Kazandırmanın hukuki niteliğini, tarihleri ve mevcut değerin izlenebilmesini araştırırız. Ardından hangi kişinin hangi sebeple geri vermekle yükümlü tutulabileceğini inceleriz. Tenkis oranıyla geri verme sorumluluğunun kapsamını ayrı sorular olarak ele alırız.
İlk inceleme ve ikinci görüş ücretlidir. Çalışmanın kapsamı, ücreti ve takvimi başlamadan önce yazılı belirlenir.
İyiniyet Sorumluluğun Kapsamını Etkiler
TMK 566, iyiniyetli kazandırma lehdarını mirasın geçmesi anında kazandırmadan elinde kalan değerle sorumlu tutar. İyiniyetli olmayan kişi bakımından ise iyiniyetli olmayan zilyedin geri verme hükümlerine gönderme yapar. Bu ayrım, yalnız kişinin kendi beyanıyla çözülemez. İşlemi bilme durumu ve somut olayın belgeleri birlikte değerlendirilir.
Malın Akıbeti Belgelerle Araştırılır
Kazandırılan malın elden çıkarılması, geri verme talebinin otomatik olarak ortadan kalktığı anlamına gelmez. Hangi tarihte ne bulunduğu ve değerlerin nereye yöneldiği incelenir. Tapu kayıtları, satış belgeleri ve banka hareketleri bu araştırmaya yardımcı olabilir. Aynı şekilde her harcamanın tüm sorumluluğu ortadan kaldırdığı da varsayılmaz.
Verilen Karşılığın İadesi Ayrı Değerlendirilir
TMK 566 ikinci fıkra, miras sözleşmesiyle kazandırma elde eden kişinin mirasbırakana verdiği karşılığın tenkis oranında geri verilmesini isteyebilmesini düzenler. Bir bağışla karşılıklı sözleşme aynı hesap altında değerlendirilmemelidir. Ayrıca talep sonucunda yalnız tenkis değil, gerekiyorsa geri vermeye ilişkin istemin de doğru kurulup kurulmadığını kontrol ederiz.
Dosyanızda Neleri İnceleriz?
Kazandırmanın Dayanağı
Bağış, miras sözleşmesi ve diğer işlem belgelerini karşılaştırırız. Karşılıklı edim bulunduğu ileri sürülüyorsa bunun sözleşme ve ödeme kayıtlarındaki karşılığını araştırırız.
Değerin İzlenmesi
Malın devir ve satış zincirini inceleriz. Özellikle mirasın geçmesi anında hangi değerlerin mevcut olduğunun hangi belgelerle gösterilebileceğini ve araştırma boşluklarını belirleriz.
İstem ve Savunma
Geri istenen miktarla tenkis hesabını karşılaştırırız. İyiniyet savunmasını, karşılık iddiasını ve malın akıbetine ilişkin açıklamaları birbirinden ayrı değerlendiririz.
Sık Sorulan Sorular
Mal satılmışsa geri verme borcu biter mi?
Satış olgusu tek başına yeterli değildir. TMK 566 kapsamında iyiniyet, ilgili tarih ve elde kalan değer araştırılır. Satış bedelinin akıbeti de inceleme konusu olabilir.
Tenkis oranı geri ödenecek parayı tek başına gösterir mi?
Oran önemli olmakla birlikte geri verme kapsamı ayrıca değerlendirilir. Kazandırmanın niteliği, iyiniyet ve karşı edim gibi unsurlar incelenmeden tek oranla kesin ödeme sonucu çıkarmayız.
İyiniyet iddiası yalnız kişinin kendi açıklamasıyla mı değerlendirilir?
Değerlendirme, olayların ve belgelerin bütünü içinde yapılır. Biz kazandırmanın koşullarını, tarafların bildiklerine ilişkin kayıtları ve sonraki işlemleri karşılaştırırız. Bir kişinin haksızlık yapmadığını düşünmesiyle kanundaki iyiniyet ölçütünü aynı kabul etmeyiz. İddianın hangi tarih ve olguya dayandığını, hangi açıklamaların araştırılması gerektiğini belirleriz.
İlgili Miras Konuları
İlgili Sorular
Başvuru Kaynakları
TMK 566
Geri Verme Talebinin Kapsamını Belirleyelim
İlk inceleme ve ikinci görüş ücretlidir. Çalışmanın kapsamı, ücreti ve takvimi başlamadan önce yazılı belirlenir.