Denkleştirme Yasal Mirasçılar Arasındaki Paylaşımı İlgilendirir
TMK 669, mirasbırakanın sağlığında yasal mirasçıya miras payına sayılmak üzere yaptığı karşılıksız kazandırmaların paylaşımda hesaba katılmasını düzenler. Altsoya sermaye sağlama, malvarlığı devri veya borçtan kurtarma gibi kazandırmalar bakımından özel kural bulunur. Altsoy dışındaki yasal mirasçılarda paya mahsup amacı ayrıca ortaya konulmalıdır. Bu nedenle önce mirasçılık bağını ve işlemin niteliğini belirleriz; her aile içi para hareketini aynı şekilde değerlendirmeyiz.
İşlemin Adı, Amacı ve Belgeleri Birlikte İncelenir
Denkleştirme iddiasında kazandırmanın gerçekten yapıldığı, karşılıksız olduğu ve kimin yararlandığı araştırılır. Satış veya borç açıklaması varsa bu açıklamanın dayanaklarını da inceleriz. Mirasbırakanın kazandırmayı paylaşım dışında tutmaya ilişkin iradesi ve bunu gösteren kayıtlar önem taşır. Olağan hediyeler, alışılmış eğitim giderleri ve evlenme giderleri için ayrıca özel kurallar vardır; bunları büyük malvarlığı devirleriyle aynı kabul etmeyiz (TMK 674–675).
Geri Verme ile Paydan Mahsup Seçenekleri Vardır
Yükümlü mirasçı açısından aynen geri verme veya değeri payına saydırma yolları düzenlenmiştir; mirasbırakanın farklı tasarrufları ayrıca gözetilir. Değerleme denkleştirme anı esas alınarak yapılır. Kazandırmanın miras payını aşması halinde mirasbırakanın iradesine ilişkin ispat ve tenkis hakları da önem kazanır. Bu nedenle eski devir bedelini doğrudan bugünkü paylaşım hesabına yazmayız (TMK 671–673).
Tenkis ile Denkleştirmenin Dayanakları Farklıdır
Denkleştirme, önceki kazandırmaların yasal mirasçılar arasındaki paylaşımda değerlendirilmesine yönelir. Tenkis ise saklı pay ihlalini gidermeyi amaçlar. Bir işlem denkleştirme dışında kalsa bile ayrıca tenkis yönünden incelenmesi gerekebilir. Talebin kime yöneltileceği, hangi hesapla destekleneceği ve hangi hukuki nedene dayanacağı dosyaya göre belirlenir. Mevcut davada bu ayrımın doğru kurulup kurulmadığını da kontrol ederiz.
Devam eden dava veya tebligat varsa dosya aşamasını ve tebliğ tarihini belirtin. Denkleştirme, tenkis ve diğer taleplerin usul ile süre yönleri ayrı değerlendirilir.