Net Tereke Nasıl Hesaplanır?
Hazırlayan: Constantinople
Kısa Yanıt
Bir taşınmazın değerini bilmek, saklı payın ihlal edilip edilmediğini göstermeye yetmez. Net tereke hesabında başka mallar, borçlar ve hesaba eklenmesi gereken kazandırmalar da araştırılır. Biz varlık listesini, indirimleri ve değerleme dayanaklarını ayrı göstererek mevcut hesabın hangi bilgilere dayandığını ve hangi kayıtlarla tamamlanması gerektiğini belirleriz.
Kardeşinize devredilen evin değerinden hareketle size ödenecek tutar söylendiğinde, bu rakamın bütün mirası kapsadığını düşünebilirsiniz. Oysa banka varlıkları, başka taşınmazlar, borçlar veya eşin mal rejiminden doğan alacağı tabloyu değiştirebilir. Biz yalnız tartışmalı malı değerlendiren bir hesapla yetinmeyiz. Ölüm tarihindeki malvarlığıyla hukuken hesaba katılması gereken diğer kalemleri birlikte araştırırız. Hesap için kullanılan verilerin kaynağını bilmek, rapora hangi noktadan itiraz edilebileceğini anlamanızı sağlar.
İlk inceleme ve ikinci görüş ücretlidir. Çalışmanın kapsamı, ücreti ve takvimi başlamadan önce yazılı belirlenir.
Aktif ve Pasif Ayrı Belirlenir
TMK 507 uyarınca tasarruf edilebilir kısım ölüm günündeki tereke durumuna göre hesaplanır. Borçlar yanında cenaze, mühürleme ve yazım giderleri ile kanunda belirtilen geçim giderleri de değerlendirilir. Bir borcun listede yazılması yeterli değildir; kime ait olduğu, dayanağı ve hesapla bağlantısı gösterilmelidir.
Önceki Kazandırmaların Yeri Araştırılır
TMK 508 kapsamında tenkise tabi karşılıksız kazandırmalar hesaba eklenebilir. Bu, her eski ödemenin otomatik olarak geri isteneceği anlamına gelmez. Önce kazandırmanın niteliği ve tenkise tabi olup olmadığı belirlenir. Banka hareketi, tapu devri ve bakım karşılığı ödeme aynı başlıkta toplanmamalıdır.
Tarih ve Değerleme Yöntemi Açıklanır
Tenkis hesabında ölüm tarihindeki terekenin belirlenmesi ile bölünemeyen malın sonraki aşamadaki değerlemesi ayrı sorulardır. TMK 507 ve 564 bu ayrımı gerektirir. Sağ kalan eşin mal rejimi alacağı varsa bunun terekeye etkisi de ayrıca incelenir. Güncel satış ilanındaki bedeli bütün hesaplara doğrudan uygulamayız.
Dosyanızda Neleri İnceleriz?
Malvarlığı Kayıtları
Tapu, banka, araç ve alacak bilgilerini aynı tarih üzerinden eşleştirir; bilinen mal listesinde yer almayan kayıtların araştırılmasını planlarız.
Borç ve Kazandırma Belgeleri
Borç dayanaklarını ve önceki devirleri ayrı tabloda inceleriz. Bir kalemin hem indirim hem ekleme olarak iki kez hesaba girmesini kontrol ederiz.
Raporun Hesap Zinciri
Brüt değer, indirim, ekleme ve oran adımlarını izleriz. Bilirkişi raporundaki rakamın hangi belgeye veya varsayıma dayandığını tek tek belirleriz.
Sık Sorulan Sorular
Net tereke yalnız tapulu mallardan mı oluşur?
Hayır. Hesap yalnız taşınmaz listesine indirgenmez. Alacak, banka varlığı, borç ve ilgili kazandırmaların niteliklerine göre değerlendirilmesi gerekir. Hangi kalemin hesaba girdiğini dayanağıyla açıklarız.
Bir ekspertiz raporu bütün hesabı tamamlar mı?
Bir malın değer raporu, net tereke hesabının yalnız bir parçası olabilir. Kapsam, tarih, borçlar ve önceki kazandırmalar incelenmeden tek değer raporundan saklı pay sonucu çıkarmayız.
Hesapta aynı malın iki kez yer alması nasıl kontrol edilir?
Tapu devri, satış bedeli ve başka bir hesaba geçen para aynı ekonomik değerin farklı kayıtları olabilir. Biz her kalemin kaynağını ve akıbetini karşılaştırırız. Ekleme veya indirim yapılırken aynı değerin tekrar sayılıp sayılmadığını ve kullanılan varsayımları ayrı gösterir; belgesiz bir kalemi kesin hesap verisi olarak kabul etmeyiz.
İlgili Miras Konuları
İlgili Sorular
Başvuru Kaynakları
TMK 507–509, TMK 564
Hesabın Dayandığı Kayıtları Netleştirelim
İlk inceleme ve ikinci görüş ücretlidir. Çalışmanın kapsamı, ücreti ve takvimi başlamadan önce yazılı belirlenir.