Tanıma İle Tenfiz Arasındaki Fark Nedir?
Yabancı Kararların Tanınması ve Tenfizi
Tanıma, yabancı kararın Türkiye’de hukuki etkisinin kabul edilmesiyle; tenfiz ise icra gerektiren hükümlerin burada yerine getirilebilmesiyle ilgilidir. Yalnızca evliliğin sona erdiğinin kabulü ile karardaki para alacağının tahsili aynı işlem değildir. Bu nedenle yabancı karar için başvuru yapmadan önce amaç açık olmalıdır: nüfus kaydını güncellemek, bir hükme dayanmak veya belirli bir edimi zorla yerine getirtmek.
MÖHUK’un genel sisteminde tenfiz için incelenen karşılıklılık şartı, tanımada aynı şekilde aranmaz. Kesinleşme, kamu düzeni, savunma hakkı ve yetkiye ilişkin koşullar da başvurunun niteliğine göre değerlendirilir. Çocukların korunmasına ilişkin 1996 Lahey Sözleşmesi uygulanıyorsa bazı önlemlerin kanun gereği tanınması ile zorla uygulanabilmesi için gereken işlem ayrıca ayrılır. Dolayısıyla bütün çocuk kararları için aynı genel tanıma davasının zorunlu olduğunu söylemek doğru değildir.
Kararın sadece sonuç bölümünü veya boşanma belgesini görmek yeterli olmayabilir. Ücretli incelemenin yazılı değerlendirmesinde kararın her ilgili hükmünü, kesinleşme bilgisini ve kullanılacağı ülkeyi birlikte ele alır; talep edilen işlem için gereken belgeleri ve ayrıca incelenecek noktaları gösteririz. Uygulanabilir sözleşmeler, başvuru makamı ve talebin kapsamı buna göre belirlenir. Nafaka veya tazminat kararı bulunması, boşanma kısmının nüfusa tescil edilmesini her durumda engellemez; fakat tescil de para hükmünün tahsilini kendiliğinden sağlamaz. Doğru ayrım, gerekli olmayan işlemleri önlemeye ve eksik kalan talebi başlangıçta görmeye yardımcı olur.
Yabancı Boşanma Kararının Türkiye’de Kullanılması İçin Soru-Cevap Rehberi
Yurt dışında boşanmış olmak neden her Türkiye işlemini tamamlamaz?
Medeni hâl kaydının güncellenmesi; yeniden evlenme, miras, malvarlığı ve diğer resmî işlemler bakımından önemlidir. Ancak önce hangi hükmün hangi amaçla kullanılacağı ayrılmalıdır. Yalnız evliliğin sona ermesini kayda geçirmekle nafaka veya tazminat tahsil etmek aynı talep değildir. Kararda çocukla ilgili hüküm bulunması da boşanma kısmının ayrı ele alınmasını her durumda engellemez.
İdari nüfus tescili hangi çerçevede değerlendirilir?
5490 sayılı Kanun’un 27/A maddesindeki koşullar sağlanıyorsa ayrıca tanıma davası açılmadan tescil mümkün olabilir. Yetkili yabancı makam, usulüne göre kesinleşme ve Türk kamu düzenine açık aykırılık bulunmaması kontrol edilir. Türkiye’deki yetkili nüfus birimi veya ilgili dış temsilcilik, belge ve mevcut davalarla birlikte değerlendirilir. Birlikte başvuru gereken durumda ayrı müracaatlar arasındaki doksan günlük aralık önemlidir. Diğer eşin yabancı veya ölmüş olması hâlindeki tek başvuru imkânı, çok vatandaşlık ve Mavi Kart durumu ayrıca incelenir.
Tescil için sözü edilen yedi gün bütün işlemin süresi midir?
Hayır. İlgili Yönetmeliğin 10. maddesindeki yedi günlük kayıt süresi, komisyonun tescile yönelik olumlu kararından sonraki aile kütüğüne işleme aşamasına ilişkindir. Belge tamamlama, inceleme ve komisyon kararının bu süre içinde mutlaka biteceği anlamına gelmez. Nüfusa işleme de para, velayet veya malvarlığı hükümlerine kendiliğinden icra gücü vermez.
Mahkemede tanıma veya tenfizde hangi koşullar ayrılır?
İdari yol uygulanamıyorsa veya yargısal tanıma ya da icra gerekiyorsa uygun mahkeme yolu belirlenir. Genel MÖHUK sisteminde yabancı kararın kesinleşmesi, yetki, Türk kamu düzeni ve savunma hakkı değerlendirilir. Tenfizde karşılıklılık; anlaşma, yabancı mevzuat veya fiilî uygulama üzerinden gündeme gelebilir. Tanımada aynı karşılıklılık koşulu aranmaz. Ülkeye ve karar hükmüne uygulanabilir özel sözleşmeler ayrıca kontrol edilir; bütün kararlar tek listeyle çözülemez.
Dava dosyasına hangi belge zinciri hazırlanır?
Yabancı kararın tam ve usulüne uygun onaylı örneği, kesinleşme belgesi veya şerhi, gerekli tasdik ve Türkçe çeviriler birlikte hazırlanır. MÖHUK 53 kapsamındaki belge ve çeviri koşullarıyla ilgili ülke uygulaması ayrılır. Apostil içeriği değil tasdik unsurlarını doğrular; anlaşmayla muafiyet olabilir. Vekâletle takipte özel yetki ve kullanılacak örnek kontrol edilir. Gıyapta verilmiş karar varsa tebligat ve savunmaya katılma imkânını gösteren belgeler önem kazanır. Önceki Türk davası veya idari başvuru gizlenmemelidir.
Mahkeme eski boşanma davasını yeniden mi görür?
Genel tanıma ve tenfiz incelemesi, yabancı boşanma uyuşmazlığının baştan görülmesi değildir. MÖHUK 55 uyarınca basit yargılama usulü çerçevesinde ilgili kabul ve icra koşulları incelenir. Dosya, karşı tarafa bildirim, belgeler, itirazlar ve kanun yolları süreyi etkileyebilir. Vekille takip, tek duruşmada veya sabit zamanda bitiş garantisi vermez.
Çocuk kararları ve parasal talepler için aynı yol mu kullanılır?
Hayır. 1996 Lahey Sözleşmesi uygulanıyorsa kapsamındaki bazı koruma önlemlerinin kanun gereği tanınması ile zorla uygulanabilmesi için gereken işlem ayrılır. Nafaka veya tazminat hükmünün icrası için de ilgili sözleşme ve genel tenfiz kuralları ayrıca kontrol edilir. Evliliğin sona erdiğinin kayda geçirilmesi bu işlemlerin yerine geçmez.
Tanıma başvurusu ile para taleplerinin süreleri aynı mıdır?
Yabancı boşanmanın yalnız evliliği sona erdiren kısmının tanınması için genel bir on yıllık başvuru sınırı varmış gibi hareket edilmemelidir. Buna karşılık nafaka, tazminat, mal rejimi ve icra talepleri süresiz sayılmaz. Talebin türü, uygulanacak hukuk, kesinleşme, tanımanın etkisi ve zamanaşımını kesen veya durduran olaylar kendi dosyasında incelenir. Hangi sonucun istendiği ve yaklaşan tarihler ilk başvuruda belirtilmelidir.