Miras Hangi Durumlarda Devlete Geçer?
Hazırlayan: Constantinople
Kısa Yanıt
TMK 501'e göre mirasçı bırakmadan ölen kişinin mirası Devlete geçer. Ancak mirasçının henüz bulunamamış olması, gerçekte hiç mirasçı bulunmadığıyla aynı değildir. Aile kayıtları, eş, evlat edinme ilişkisi ve ölüme bağlı tasarruflar araştırılır. Devlete geçen mirasta resmî defter ve borç sorumluluğu da diğer mirasçılardan farklı bir çerçevede ele alınır.
Yakınınızın malının Devlete kalacağı söylenmiş veya bir taşınmazın tereke dosyasında devlet adına ele alındığını öğrenmiş olabilirsiniz. Ailede kendinizi tek yakın kişi olarak görmeniz de yasal mirasçılık için yeterli olmayabilir. Böyle bir dosyada önce aile bağının hukuki niteliği, önceki ölümler ve varsa vasiyet belirlenir. Biz devletin mirasçılığını bir söylenti üzerinden kabul etmeyiz; hangi araştırmaların yapıldığını ve iddia edilen miras hakkının hangi kayda dayandığını inceleriz.
İlk inceleme ve ikinci görüş ücretlidir. Çalışmanın kapsamı, ücreti ve takvimi başlamadan önce yazılı belirlenir.
Mirasçısızlık ile Bilinmeyen Mirasçı Ayrıdır
TMK 501, mirasçı bırakmama durumunu düzenler. Mirasçıların adresine ulaşılamaması veya nüfus kaydının eksik olması ise araştırma sorunu doğurur. TMK 594'te mirasçıların bilinmemesine ilişkin ilan yolu yer alır. Bu işlemin sonunda ortaya çıkan durumla, araştırma yapılmadan “yakını yok” denilmesi birbirine karıştırılmamalıdır.
Eş ve Uzak Hısımlar Aynı Sırada Değerlendirilmez
TMK 495–499 kapsamında önce yasal mirasçı çevresi kurulur. Üçüncü zümrede sağ kalan eşin bulunması, birlikte mirasçı olabilecek hısım çevresini etkiler. Akrabalığın aile içinde bilinen adı yerine doğum ve ölüm kayıtları esas alınır. Evlat edinme ve kurulmuş soybağı ilişkileri de bu araştırmanın parçasıdır.
Vasiyet veya Miras Sözleşmesi Araştırması Yapılır
Bir kişinin kan hısımı olmaması, geçerli bir ölüme bağlı tasarrufla hak sahibi olamayacağı anlamına gelmez. TMK 516 ve 517 kapsamındaki mirasçı atama veya belirli mal bırakma belgeleri incelenir. Yasal mirasçı çevresinin boş olmasıyla vasiyetteki bütün hükümlerin geçersiz sayılması aynı sonuç değildir.
Resmî Defter ve Borç Sorumluluğu Özeldir
TMK 631, mirasın Devlete geçmesi hâlinde sulh mahkemesinin terekenin resmî defterini kendiliğinden düzenlemesini öngörür. Devletin deftere yazılan borçlardan sorumluluğu, mirasla edindiği değerler ölçüsündedir. Bu nedenle borçlu bir terekenin devletçe alınacağı iddiası, alacaklının her alacağını sınırsız biçimde tahsil edeceği anlamına gelmez.
Dosyanızda Neleri İnceleriz?
Aile Bağının Dayanağı
İddia edilen akrabalık yolunu kayıtla kurarız. Ölen ara kuşakları ve aynı kişinin farklı aile kollarındaki yerini araştırırız.
Yapılan Araştırma ve İlanlar
Tereke dosyasındaki kurum yazılarını ve ilan kayıtlarını inceleriz. Henüz araştırılmamış aile veya belge bilgisi bulunup bulunmadığını belirleriz.
Mal ve Hak Kayıtları
Mirasçılık belgesini, tapu işlemlerini ve varsa ölüme bağlı tasarrufu karşılaştırırız. Malın mevcut hukuki durumuna göre hangi talebin değerlendirileceğini ayırırız.
Sık Sorulan Sorular
Uzak bir akraba bulunursa her durumda devletin yerine geçer mi?
Önce bu kişinin kanundaki mirasçı çevresine girip girmediği belirlenir. Her akrabalık derecesi yasal mirasçılık sağlamaz; eş ve önceki zümreler de sonucu etkiler.
Sonradan bir belge veya mirasçı ortaya çıkarsa ne yapılır?
Yeni bilginin soybağına, vasiyete veya başka bir hakka ilişkin olduğu belirlenir. Mevcut tereke dosyası ve işlemler incelenerek uygun başvuru değerlendirilir; yalnız yeni belge bulunduğundan otomatik mülkiyet sonucu çıkarılmaz.
İlgili Miras Konuları
İlgili Sorular
Başvuru Kaynakları
TMK 495–501, 516–517, 594, 631
Mirasçı Araştırmasının Dayandığı Kayıtları İnceleyelim
İlk inceleme ve ikinci görüş ücretlidir. Çalışmanın kapsamı, ücreti ve takvimi başlamadan önce yazılı belirlenir.