Miras Payı Birlikte Mirasçı Olduğunuz Kişilere Göre Belirlenir
Sağ kalan eş, mirasbırakanın altsoyuyla birlikte mirasçıysa mirasın 1/4’ünü alır. Ana ve baba zümresiyle birlikteyse payı 1/2’dir. Büyük ana ve büyükbabalar veya onların çocuklarıyla birlikteyse 3/4’tür; bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır. Bu oranları uygulamadan önce hangi yakınların mirasçı olduğunu kayıtlarla belirleriz (TMK 499).
Mal Rejimi Tasfiyesi ile Miras Payı Ayrı Hesaplanır
Yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır; ölümle sona erer (TMK 202, 225). Somut dosyada uygulanacak rejimi evlilik ve edinme tarihleriyle varsa sözleşmeden belirleriz. Katılma alacağı, ölen eşin bütün mallarının kendiliğinden yarısının alınması değildir. Edinilmiş ve kişisel mallar, borçlar, eklemeler ve denkleştirme incelenerek artık değer üzerinden hesap yapılır (TMK 231, 236). Mal rejiminden doğan alacaklar netleştirildikten sonra mirasa konu kalan değer ve miras payı ayrıca değerlendirilir.
Saklı Pay ile Yasal Miras Payı Aynı Soru Değildir
Sağ kalan eşin saklı payı, altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda yasal payının tamamıdır. Diğer hâllerde yasal payının 3/4’üdür (TMK 506). Bu korumayı değerlendirmek için vasiyetnameyi, önceki kazandırmaları ve hesap dayanaklarını birlikte inceleriz.
Aile Konutu İçin Ayrı Bir İstem Değerlendirilebilir
Birlikte yaşanan konut veya ev eşyası terekedeyse, sağ kalan eş miras hakkına mahsup edilmek üzere bunlar üzerinde mülkiyet isteyebilir. Haklı sebeplerle intifa veya oturma hakkı da değerlendirilebilir (TMK 652). Bu, konutun otomatik veya bedelsiz devri demek değildir. Mal rejimi tasfiyesindeki TMK 240 farklı koşullara dayanır. Konutun aidiyetini, kullanımını ve ilgili değerleri görmeden hangi istemin uygun olduğunu varsaymayız.
Boşanma kesinleşmişse eş sıfatıyla yasal mirasçılık yoktur. Ölüm, boşanma davası sürerken gerçekleşmişse mirasçının davaya devamı ve sağ kalan eşin kusurunun ispatı TMK 181 kapsamında ayrıca değerlendirilir.