Tapu Sicilinin İşlevi ve Tescilin Hukuki Etkisi
Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople
Tapu sicili, taşınmazlar üzerindeki hakların açıklanmasını sağlayan resmî kayıt sistemidir. TMK m.997 uyarınca tapu ve kat mülkiyeti kütükleri, yevmiye defteri, belgeler ve planlar bu sistemin parçalarıdır. Sicilin incelenmesi yalnız malik adının öğrenilmesiyle sınırlı değildir. Hakkın türü, kapsamı, dayandığı belge ve taşınmazın sınırları birlikte değerlendirilir.
Tescil, Şerh ve Beyan
Mülkiyet, irtifak, taşınmaz yükü ve rehin hakları, kanundaki koşullarla tapuya tescil edilir. Şerh ise kanunun izin verdiği kişisel hakları veya tasarruf yetkisi kısıtlamalarını açıklayabilir. Her kayıt türünün hukuki sonucu farklıdır. Bir satış vaadinin şerhi, vaat alacaklısını taşınmazın maliki yapmaz; kişisel hakkın sonradan hak kazananlara karşı etkisini güçlendirir.
TMK m.1020’de düzenlenen açıklık ilkesi, ilgisini inanılır kılan kişiye ilgili sayfa ve belgeleri inceleme imkânı tanır. Tapuya kayıtlı bir hususun bilinmediği kural olarak ileri sürülemez. Bununla birlikte sicildeki görünüm ile gerçek hak durumu arasında uyumsuzluk bulunabilir. Geçersiz işleme veya hukuki sebep yokluğuna dayanan tescil, yolsuz tescil niteliği taşıyabilir.
TMK m.1023, sicile iyiniyetle dayanarak aynî hak kazanan üçüncü kişiyi korur. Yolsuzluğu bilen veya bilmesi gereken kişi bu korumadan yararlanamaz. Bu nedenle sicile güven ilkesi, her tapu kaydının hiçbir koşulda tartışılamayacağı anlamına gelmez. Edinimin zamanı, tescilin dayanağı ve üçüncü kişinin bilgisi somut uyuşmazlığın çözümünde belirleyicidir. Sicilin düzeltilmesi ile sicilin tutulmasından doğan zararların tazmini de farklı hukuki taleplerdir.
İlgili Konular
Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.