Gayrimenkul ve Mülkiyet — TR

Mülkiyet Hakkının İçeriği ve Korunması

Malikin kullanma, yararlanma ve tasarruf yetkileri ile istihkak ve elatmanın önlenmesi talepleri TMK m.683 çerçevesinde incelenmektedir.

Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople

Mülkiyet hakkı, kişiye eşya üzerinde hukuk düzeninin tanıdığı en geniş yetkileri sağlar. TMK m.683, malikin kullanma, yararlanma ve tasarruf yetkilerini düzenler. Eşyayı kullanmak, gelirinden yararlanmak veya devretmek bu yetkilere örnektir. Ancak mülkiyet, sınırları bulunmayan bir serbesti değildir. Kanuni kısıtlamalar, başkalarının hakları ve dürüstlük kuralı kullanım biçimini etkiler.

Eşyanın Kapsamı ve Koruyucu Talepler

Malikin yetkileri, hakkın konusunun ne olduğuna göre belirlenir. TMK m.684 gereğince bütünleyici parçalar kural olarak asıl şeyin mülkiyetine bağlıdır. Eklenti ise farklı bir hukuki statüye sahiptir ve m.686 kapsamında değerlendirilir. Bir yapının, makinenin veya arazideki unsurun bağımsız eşya mı, bütünleyici parça mı olduğu; devir ve geri verme uyuşmazlıklarında sonuç doğurabilir.

Malik, eşyayı haksız biçimde elinde bulunduran kişiye karşı istihkak davasıyla geri verilmesini isteyebilir. Eşyanın teslimini gerektirmeyen, fakat mülkiyet yetkilerinin kullanılmasını engelleyen bir müdahalede ise elatmanın önlenmesi talebi gündeme gelir. İki talebin işlevi farklıdır. Uyuşmazlıkta müdahalenin türü kadar, karşı tarafın kira, irtifak veya başka bir kullanım hakkına dayanıp dayanmadığı da önemlidir.

Mülkiyete dayanılması, müdahalenin hukuka aykırılığının araştırılmasını gereksiz kılmaz. Geçerli bir kullanım hakkı bulunan kişiye karşı yalnız malik olma gerekçesi yeterli olmayabilir. Aynı şekilde sınırı aşan kullanım bakımından eski hâle getirme veya tazminatın koşulları ayrıca değerlendirilir. Tapu kaydı, sınır bilgileri ve fiilî kullanımın niteliği, iddia edilen yetki ile müdahalenin karşılaştırılmasına hizmet eder.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.