Taşınmaz Mülkiyetinin Konusu ve Kapsamı
Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople
Taşınmaz mülkiyetinin konusu yalnız araziden ibaret değildir. TMK m.704; araziyi, tapu kütüğünde ayrı sayfaya kaydedilen bağımsız ve sürekli hakları ve kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı bağımsız bölümleri taşınmaz mülkiyetinin konusu olarak düzenler. Bu hukuki sınıflandırma, bir yerin günlük dilde ev, arsa veya işyeri olarak adlandırılmasından farklıdır.
Arazi, Yapı ve Bağımsız Bölüm
Arazi üzerindeki mülkiyetin kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer. Bir bina içinde fiilen ayrı kullanılan her bölüm, bu nedenle kendiliğinden bağımsız taşınmaz olmaz. Bağımsız bölüm statüsü, kat mülkiyetine ilişkin kuruluş ve kayıt koşullarına bağlıdır. Yalnız kullanım düzeni veya tarafların kendi aralarında yaptığı bölümleme, tapudaki hukuki niteliği değiştirmez.
TMK m.718’e göre arazi mülkiyeti, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde üstteki hava ve alttaki arz katmanlarını kapsar. Bu düzenleme, sınırsız bir yükseklik veya derinlik hâkimiyeti sağlamaz. İmar, çevre ve özel kanunlardan kaynaklanan sınırlamalar ayrıca uygulanır. Arazinin yüzölçümü ile üzerinde yapılabilecek yapılaşma da aynı hukuki kavram değildir.
Yatay sınırlar bakımından tapu planları ve arazi üzerindeki sınır işaretleri önem taşır. TMK m.719, bunların uyuşmaması hâlinde kural olarak plandaki sınırı esas alır; kanundaki istisna saklıdır. Uyuşmazlıkta yalnız mevcut çit veya duvarın yeriyle yetinilmez. Tapu kaydı, plan ve fiilî durum birlikte değerlendirilir. Böylece mülkiyetin konusu ile kullanımın sınırları birbirinden ayrılarak belirlenir.
İlgili Konular
Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.