Yeni Vakfın Türkiye İçinde Şube veya Temsilcilik Açması
Türkiye'de Türk Medeni Kanununa göre kurulmuş yeni bir vakıf, senedinde hüküm bulunması ve kendi amaçlarını gerçekleştirmek üzere hareket etmesi koşuluyla Türkiye içinde şube veya temsilcilik açabilir. Birimin kurulması, yeni bir vakfın tescili anlamına gelmez. Hazırlık; senet dayanağını, yetkili organ kararını, temsil sınırlarını ve VGM'ye verilecek beyanı aynı dosyada birleştirir.
Karar Dosyasında Hangi Bilgiler Yer Alır?
Önce güncel senet ve bütün değişiklikleri okunarak şube veya temsilcilik açma yetkisi ile karar verecek organ belirlenir. Senette gerekli dayanak yoksa, bir yönetim kararıyla bu eksikliğin giderildiği kabul edilmez; senet değişikliği ihtiyacı ayrıca değerlendirilir. Kararın toplantı ve karar koşulları da senetteki usule uygun olmalıdır.
- Birimin adı, açık adresi, çalışma alanı ve vakfın hangi amacına hizmet edeceği,
- Açılış tarihi, faaliyete ayrılacak bütçe ve giderlerin karşılanma biçimi,
- Görevlendirilen yöneticiler, görev süreleri ve temsil ile imza sınırları,
- Kira, personel ve hizmet sözleşmelerini merkez adına kimin yapacağı,
- Merkeze iletilecek kayıtlar, raporlama ve kapanışta belge teslim düzeni.
Bu bilgiler her vakıf için aynı tür ek belge zorunluluğu oluşturmaz; karar ve uygulamanın birbirini karşılaması için hazırlanır. Birimde görev alacak yöneticiler bakımından 5737 sayılı Kanunun 9. maddesindeki mahkûmiyet sınırlamaları ve çoğunluğunun Türkiye'de yerleşik olması koşulu kontrol edilir.
Ek-1 Beyanı Ne Zaman ve Nereye Verilir?
5737 sayılı Kanunun 5. maddesi, Genel Müdürlüğe beyanda bulunmayı şube veya temsilcilik açmanın koşulu olarak düzenler. Vakıflar Yönetmeliğinin 17. maddesi, açma veya kapatma tarihinden itibaren bir ay içinde Ek-1 formunun ilgili Bölge Müdürlüğüne verilmesini öngörür. Buna karşılık VGM'nin şube ve temsilcilik açıklaması, yetkili organ kararından sonra açılıştan önce beyanın merkezin bulunduğu Bölge Müdürlüğüne verilmesini ve elektronik ortamda gönderilmesini belirtir.
Bu ifadeler tek bir önce veya sonra süre kuralı gibi okunmamalıdır. Açılış işlemleri başlatılmadan ilgili Bölge Müdürlüğünden güncel teslim sırası, Ek-1 ekleri ve VBYS üzerinden yapılacak işlemler teyit edilmelidir. Organ kararı, formun son hali, teslim kaydı ve elektronik işlem kanıtı birlikte saklanır. Kapanışta da Ek-1 beyanı ve bir aylık süre ayrıca izlenir.
Birim ile Merkez Arasındaki Bağ Nasıl Kurulur?
Şube ve temsilcilikler faaliyetlerini vakıf adına yürütür; ayrı bir tüzel kişilik kazanmaz. Çalışma usul ve esasları merkez tarafından düzenlenir, VGM ile yazışmalar merkez üzerinden yapılır. Temsilcinin sözleşme imzalaması, senet veya yetkili kararın vermediği bir yetkiyi kendiliğinden yaratmaz.
Şubelerin hesap planı merkezle uyumlu tutulur; yılsonu hesap durumu merkeze gönderilir ve şubenin mali tabloları merkezinkilerle konsolide edilir. Harcamaların dayanakları, merkezle yazışmalar ve yetki belgeleri denetimde izlenebilir biçimde korunmalıdır. Kapanış dosyasında devam eden sözleşmeler, borçlar, banka ve kayıt teslimi de gösterilir; yalnız tabelanın kaldırılması bu ilişkileri sona erdirmez.
Bu İşlemin Sınırı
Bu rehber Türkiye'de kurulmuş yeni vakfın Türkiye içindeki birimine ilişkindir. Türkiye'deki vakfın yabancı ülkede şube açması, yabancı vakfın Türkiye'de faaliyet izni alması ve dernek şubesi kuruluşu kendi kurallarına tabidir. Faaliyet modelinin baştan doğru belirlenmesi, karar ve bildirim dosyasını uygun düzenlemeyle eşleştirmeyi sağlar.