Boşanmada Her Malın Yarısı Diğer Eşe Mi Aittir?
Mal Rejimi ve Mal Paylaşımı
Hazırlayan: Constantinople
Hayır. Türk hukukundaki edinilmiş mallara katılma rejimi, her taşınmazın veya banka hesabının yarısının kendiliğinden diğer eşin mülkiyetine geçmesi demek değildir. Genel olarak tasfiyede edinilmiş malların artık değeri üzerinden bir para alacağı hesaplanır. Önce uygulanacak hukuk, geçerli mal rejimi ve dönemler belirlenir. Evlilik tarihi, 1 Ocak 2002 öncesi dönem ve varsa mal rejimi sözleşmesi bu nedenle önem taşır.
Evlilikten önce mevcut olan mal, miras veya bağışla edinilen değer çoğunlukla kişisel mal niteliğindedir. Bunun yerine alınan mal bakımından da paranın kaynağı izlenir. Kişisel malın geliri, katkı payları, borçlar, geri ödemeler ve tarafların geçerli anlaşmaları farklı sonuçlar doğurabilir. Örneğin eski bir evin satış bedeli ile evlilik içindeki kredi ödemeleri aynı taşınmazın finansmanında birleşmişse yalnız tapu tarihine bakmak yeterli olmaz.
Ücretli incelemede malvarlığı listesini edinme tarihi, ödeme kaynağı ve borçla birlikte ele alır; hangi kalemin hangi belgeyle desteklendiğini ve eksik kayıtları yazılı gösteririz. Banka hareketleri, satış sözleşmeleri, miras belgeleri ve kredi kayıtları bu ayrımı kurmaya yarar. Yabancı bağlantılı evlilikte mal rejimine uygulanacak hukuk boşanma hukukundan ayrıca belirlenir; taşınmazın bulunduğu ülke de önemlidir. Bu nedenle “Türk eşi olan herkes bütün malların yarısını alır” veya “mirasla gelen mala ilişkin hiçbir talep olamaz” gibi genel sonuçlar güvenilir değildir. Hesap, her değerin hukuki niteliği ortaya konulduktan sonra yapılır.
Şirket ve Yüksek Değerli Malvarlığı Bulunan Boşanmada Hangi Sorular İncelenir?
Malvarlığının bulunduğu ülke tek başına dava yerini belirler mi?
Hayır. Taşınmazın veya şirketin Türkiye’de bulunması, bütün boşanma ve para taleplerinin burada görüleceği ya da hepsine Türk hukuku uygulanacağı anlamına gelmez. Mahkeme yetkisi ve her talebin hukuku ayrı belirlenir. Ortak vatandaşlık ve mutad mesken bağlantılarıyla geçici koruma kuralları birbirine karıştırılmamalıdır. Yabancı eşin mali talepleri için de nafaka ve mal rejiminin kendine özgü bağlantıları kontrol edilir.
Evlilikten önceki mal satılıp yeni bir mal alınmışsa ne olur?
Ödeme kaynağı belgelenmelidir. Önceden mevcut kişisel malın yerine geçen değerle, evlilik içinde edinilmiş gelir veya kredi ödemesi ayrılır. Eski satış sözleşmesi, banka transferleri, yeni alım belgesi ve borç kayıtları aynı zincirde okunur. Kaynaklar birleşmişse katkı ve denkleştirme sorunları doğabilir; yalnız yeni tapu tarihine bakarak bütün malın aynı gruba girdiği söylenemez.
Şirket payı ve şirkette bırakılan kâr nasıl ele alınır?
Eşin payı, payın edinilme kaynağı ve zamanı, sermaye artışları ve dağıtımlar incelenir. Şirketin sahip olduğu mallarla ortağın kişisel malları farklıdır. Evlilik veya boşanma diğer eşi kendiliğinden ortak yapmaz; tasfiyede para alacağı gündeme gelebilir. Dağıtılmamış her kâr otomatik olarak eşin edinilmiş malı sayılmaz. Bilançolar, genel kurul kararları, ilişkili kişi işlemleri ve fiilî para akışı, ilgili değerleme tarihiyle birlikte araştırılır.
Şüpheli devir fark edilirse hesap ve tapu talebi nasıl ayrılır?
TMK 229 kapsamındaki eklenecek değer hesabı malın tapuda otomatik geri döndürülmesi değildir. Olağan hediye dışındaki rızasız karşılıksız kazandırmaların mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıllık dönemiyle katılma alacağını azaltma kastına dayanan devirler aynı koşullara bağlı değildir. Bir işlemin gerçekte yapılıp yapılmadığına ilişkin muvazaa iddiası varsa gerçek ödeme, taraf ilişkisi ve amaç ayrıca incelenir. Aile konutu koruması, tasarruf yetkisi, geçici koruma ve üçüncü kişiye karşı ayrı talep de kendi dayanağıyla kurulmalıdır.
Yargılama uzarsa sermayenin reel değeri otomatik korunur mu?
Değerleme tarihi, alacağın para birimi, faiz ve talep türü ayrı değerlendirilir. Her mal rejimi dosyasına enflasyon, altın, döviz ve ücret artışını birleştiren zorunlu tek endeks uygulanmaz. Yabancı para hesabı da her alacağın karar günündeki kurdan ödeneceğini göstermez. Edinme ve ödeme tarihleri, eski değerlemeler, borçlar ve mevcut kararlarla bilirkişi incelemesinin soruları somutlaştırılır. Belirli bir ekonomik sonucun korunacağı garanti edilemez.
Nafaka incelemesinde yaşam giderleri nasıl hazırlanır?
Konut, sağlık, çocukların eğitimi, sigorta ve bakım yükü gibi düzenli giderler belge ve tarihle gösterilir. Diğer eşin gerçek ödeme gücü ve gelirleriyle kişinin ihtiyacı ve çalışma olanağı ayrı araştırılır. Geçici tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakası farklı taleplerdir. Yüksek gelirli eşle evlenmiş olmak önceki her harcamanın aynı düzeyde süresiz karşılanmasını kendiliğinden sağlamaz.
Boşanma, ikamet izni ve vatandaşlık planı birlikte mi ilerler?
Aile ikamet izninin dayanağı, geçerlilik tarihi ve önceki izin dönemleri boşanma dosyasıyla birlikte kontrol edilmelidir. Türk vatandaşından boşanma sonrasında en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olma ve şiddet mağduriyetine ilişkin kanuni istisna ayrı değerlendirilir. Yeni kısa dönem izin, taşınmaz veya başka kalış nedeni otomatik ve koşulsuz hak değildir. Evlilik yoluyla vatandaşlık da ayrı süreçtir; üç yıllık evlilik tek başına vatandaşlık kazanıldığını göstermez. Süre bitmeden uygun başvuru sırası belirlenmelidir.
Yurt dışındaki boşanma neden miras ve yeniden evlenme açısından önemlidir?
Yabancı kararın alınmasıyla Türkiye’deki kayıtların güncellenmesi aynı aşama değildir. Medeni hâlin doğru kayda geçirilmemesi yeniden evlilik, mirasçılık veya malvarlığı işlemlerinde sorun doğurabilir. Ancak her yabancı boşanma için mutlaka aynı mahkeme yolu gerektiği de söylenemez; koşulları varsa idari tescil değerlendirilir. Tescil, para veya çocuk hükümlerinin icrası yerine geçmez.