Gayrimenkul ve Mülkiyet — TR

İmar Planında Yol, Park veya Okul Alanında Kalan Taşınmaz İçin İlk Hangi Kayıtlar İncelenmeli?

Yalnız planla kısıtlanan taşınmazda plan katmanı, süre, sorumlu idare ve istenen hukuki koruma birlikte incelenir.

Taşınmazınız uygulama imar planında yol, park, okul veya başka bir kamu hizmeti alanında kalıyorsa önce parselin hangi plan kararıyla, hangi tarihten beri ve ne ölçüde kısıtlandığını belgeleyin. Arazide henüz yol ya da tesis bulunmaması, uzun süren plan kısıtının incelenmesine engel değildir. Bununla birlikte plan üzerindeki her kamu alanı işareti tek başına aynı bedel talebini doğurmaz.

Hangi Plan Belgeleri Birlikte Alınmalı?

Güncel imar durumuyla yetinmeden uygulama imar planının ilgili paftasını, plan notlarını, onay kararını ve geçmiş değişikliklerini isteyin. Üst ölçekli planlar da alt planla bağlantının anlaşılmasını sağlar. Tapu veya kadastro parseli değişmişse eski ve yeni parsellerin plan üzerindeki karşılığı gösterilmelidir.

  • Planın ölçeği, onay ve yürürlük tarihi, askı ve itiraz kayıtları.
  • Parselin tamamının mı bir bölümünün mü kamu hizmetine ayrıldığı.
  • Kamu kullanımının türü ve ilgili yatırımcı kuruluş.
  • Plan değişiklikleri, iptal kararları ve varsa bunlardan sonra yapılan işlemler.
  • Fiilî kullanım ve mevcut yapıların durumunu açıklayan kayıtlar.

Koruma, sit, kıyı, orman, tarım veya başka özel kanundan gelen sınırlama ile uygulama planındaki kamu hizmeti tahsisini ayırın. 2942 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesinin kapsamı, bütün plan ve koruma sınırlamalarını aynı hukuki başlık altında toplamaz.

İmar Programı ve İdare İşlemleri

Ek 1, kapsadığı taşınmazlar için uygulama imar planının yürürlüğünden itibaren beş yıl içinde imar programı veya uygulaması yapılmasını ve bütçe imkânları dâhilinde kamulaştırmayı ya da her hâlde mülkiyetin kullanılmasını engelleyen kısıtlılığı kaldıran plan değişikliğini öngörür. 3194 sayılı Kanun’un 10 ve 13. maddeleri de program, kamu hizmeti alanı ve kamu mülkiyetine geçiş yolları bakımından birlikte okunur. Beş yıllık süreyi, her tür davaya ait tek bir zamanaşımı veya otomatik ödeme tarihi olarak değerlendirmeyin.

İmar programını, yatırımcı kurumun kamulaştırma veya bütçe yazılarını, parselasyon ve diğer uygulama belgelerini, varsa trampa veya imar hakkı aktarımı teklifini dosyaya ekleyin. Planı onaylayan kurum ile kamulaştırma veya hizmetten sorumlu idare aynı olmayabilir. Önceki dilekçeleri ve cevapları, tarih ve kayıt numaralarıyla birlikte saklayın. Bir başvurunun konusu ve hangi makama yapıldığı, sonraki hukuki yolu etkileyebilir.

İstenen Sonuç ve Yargı Yolu Ayrı Belirlenir

Planın veya başka bir idari işlemin iptali idari yargıda değerlendirilir. Kısıtın kaldırılmasına ilişkin başvuru, mülkiyetin bedele çevrilmesi ve belirli bir zararın tazmini de kendi koşullarıyla incelenen farklı taleplerdir. Fiilen yol ya da tesis yapılmış bir parselde ayrıca fiilî müdahale değerlendirmesi gerekebilir. Bu talepler, aynı olay anlatımından hareket etseler de aynı başvuru koşuluna ve süre hesabına bağlanmaz.

Ek 1’e 2022’de eklenen, belirli bedel davalarını adli yargıya yönlendiren cümle Anayasa Mahkemesinin E.2024/135, K.2025/20 sayılı kararıyla iptal edilmiş; iptal 30 Ocak 2026’da yürürlüğe girmiştir. Yargı yolu, bu iptalden hareketle bütün hukuki el atma dosyaları için tek cümleyle belirlenemez. Talebin niteliği, kısıtın dayanağı, dava tarihi ve güncel yargı kararları birlikte incelenir. Daha önce açılmış bir dava varsa dilekçe ve görev kararlarını tam olarak hazırlayın.

İlk İnceleme İçin Kısa Bir Çizelge

Tapu ve parsel geçmişiyle başlayıp planın ilk tahsis tarihini, sonraki değişiklikleri, imar programını, idare başvurularını ve verilen cevapları sıraya koyun. Kısıtın günlük kullanımınıza nasıl yansıdığını somut belgeyle açıklayın. Böylece hâlen yürürlükte olan plan, sorumlu idare, eksik kayıtlar ve talep seçenekleri aynı dosyada değerlendirilebilir.

Hukuki Dayanaklar

2942 sayılı Kanun Ek 1, 3194 sayılı Kanun m.10 ve 13 ve 2577 sayılı Kanun talebin türüne göre birlikte ele alınır.

İlgili İncelemeler