Alacak ve İcra — TR

Tasarrufun İptali Davasında Tahsil Yetkisinin Sınırı

Borçlunun belirli işlemlerine karşı tasarrufun iptali, aciz ve alacak koşulları, üçüncü kişinin konumu ve tapu iptali davasından ayrılan sonuç.

Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople

Tasarrufun iptali davası, borçlunun alacaklının tahsilini güçleştiren belirli işlemlerine karşı, alacaklıya işlem konusu değer üzerinde cebrî icra yetkisi sağlanmasına yönelir. Dava, her durumda işlemi herkes bakımından geçersiz kılan bir mülkiyet davası değildir. Sonuç kural olarak takip alacağı ve kanuni sınırlarla bağlantılıdır.

İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve devamı maddeleri, iptale konu olabilecek işlemleri ve dava koşullarını düzenler. Alacağın niteliği, takip ve aciz durumu ile işlemin zaman bakımından ilişkisi birlikte incelenir. Borçlunun bir malını devretmesi, tek başına iptal için yeterli kabul edilmez.

Bağışlama, borca batıklık ve alacaklıya zarar verme farklı iptal nedenleridir. 7571 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenen 278. madde, alışılmış hediyeler dışındaki bağışlama ve ivazsız tasarruflar için ilgili aciz belgesi, haciz tutanağı veya iflas tarihinden önceki bir yıllık dönemi esas alır. Belirli yakınlar arasındaki işlemler ve düşük karşılıklı sözleşmeler bakımından aksi ispatlanabilen düzenlemeler bulunur. Bunlar her işlem için kesin ve otomatik iptal sonucu değildir.

Üçüncü kişinin işlemdeki konumu, bilgisi ve sonraki devirler önem taşır. Malın elden çıkarılmış olması hâlinde hükmün konusu ve sorumluluğun kapsamı farklılaşabilir. Dava süresi ile belirli işlemlere ilişkin geriye dönük inceleme dönemleri de birbirinden ayrı değerlendirilir.

Örneğin taşınmaz devrine karşı iptal kararı verilmesi, her durumda tapunun doğrudan borçlu adına tescili sonucunu yaratmaz. Alacaklıya taşınmaz üzerinde haciz ve satış yetkisi tanınması gündeme gelebilir. Tapu iptali ve tescil, muvazaa ve tasarrufun iptali talepleri bu nedenle hukuki dayanakları ve hüküm sonuçları bakımından ayrılarak incelenir.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.