Kusurun Kast ve İhmal Bakımından Değerlendirilmesi
Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople
Kusur, hukuken beklenen davranıştan sapmanın kişiye yüklenebilmesini ifade eder. Kasten hareket eden kişi sonucun doğmasını ister veya ilgili hukuki değerlendirme içinde kabullenir. İhmalde ise sonuç istenmese de gerekli dikkat ve özen gösterilmemiştir. Bu ayrım, sorumluluğun dayanağı ve tazminatın belirlenmesinde önem taşır.
Beklenen Özen ve İspat Yükü
Değerlendirme yalnız zarar verenin “böyle olacağını düşünmedim” açıklamasına dayanmaz. Olayın koşullarında makul ve özenli bir kişiden beklenebilecek davranış araştırılır. Mesleki faaliyetlerde işin niteliği, uzmanlık ve uygulanabilir özen yükümlülükleri dikkate alınır. Bununla birlikte her kötü sonuç, tek başına ihmalin kanıtı sayılamaz.
Haksız fiilde TBK m. 50 uyarınca kusuru kural olarak zarar gören ispatlar. Sözleşmeye aykırılıkta ise TBK m. 112, borçlunun kendisine kusur yüklenemeyeceğini ispat etmesine dayanan farklı bir düzen getirir. İki rejimin aynı ispat kuralına tabi olduğu kabul edilemez.
Kusurun varlığı ile derecesi de ayrıdır. Ağır veya hafif kusur tazminatın kapsamına ve sorumsuzluk kayıtlarının geçerliliğine etki edebilir. Ayırt etme gücü bulunmayan kişinin verdiği zararda ise genel kusur sorumluluğundan farklı olarak TBK m. 65’teki hakkaniyet sorumluluğu gündeme gelebilir.
Kaynak
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 49–52, 65, 112.
İlgili Konular
Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.