Alacak ve İcra — TR

Hukuka Aykırılık ve Uygunluk Sebepleri

Zarar doğmasıyla hukuka aykırılık arasındaki fark; rıza, kanuni yetki, haklı savunma ve zorunluluk hâli bakımından temel kurallar.

Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople

Hukuka aykırılık, davranışın hukuk düzeninin koruduğu bir menfaati ihlal etmesidir. Bedensel bütünlük veya mülkiyet gibi mutlak hakların ihlali ile yalnız ekonomik kayıp doğuran davranışların değerlendirilmesi aynı değildir. Bir kişinin ekonomik yönden olumsuz etkilenmesi, tek başına bütün sorumluluk koşullarının oluştuğunu göstermez.

Zarar Verici Fiilin Hukuka Uygun Olması

TBK m. 63, kanunun verdiği yetkinin sınırları içindeki fiilin zarar doğursa da hukuka aykırı sayılmayacağını belirtir. Zarar görenin geçerli rızası, daha üstün özel veya kamusal yarar, haklı savunma ve diğer kanuni nedenler de somut koşullarıyla ele alınır. Yetki bulunması, onun sınırlarını aşan davranışları otomatik olarak korumaz.

Haklı savunmada saldırana verilen zarar ile zorunluluk hâlinde üçüncü kişinin malına verilen zarar farklı sonuçlara bağlanır. TBK m. 64, zorunluluk hâlinde giderim yükümlülüğünün hakkaniyete göre belirlenmesini öngörür. Dolayısıyla bir davranışın hukuka uygun sayılması, bütün durumlarda hiçbir ödeme yükümlülüğü doğmayacağı anlamına gelmez.

Rızanın kapsamı, özgür iradeyle verilip verilmediği ve üzerinde tasarruf edilebilir bir hakkı konu alması önemlidir. Hukuka aykırılığı kaldıran nedenin varlığı ileri sürüldüğünde, olayın koşulları ve ilgili ispat kuralları birlikte incelenir. Kusur ve zarar ise hukuka aykırılıktan ayrı unsurlardır.

Kaynak

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 49, 63–64.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.