Alacak ve İcra — TR

Sözleşmeden Dönmenin Şartları ve Sonuçları

Borçlu temerrüdünde dönme, uygun süre şartı, karşılıklı iadeler ve sürekli edimli sözleşmelerde fesih ayrımı.

Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople

Sözleşmeden dönme, kanuni veya sözleşmesel bir yetkiye dayanarak sözleşme bağını sona erdiren yenilik doğuran haktır. Her sözleşmeden yalnız fikir değişikliği nedeniyle dönülemez. Borçlu temerrüdü nedeniyle dönmede TBK m.123–125’in şartları ve varsa ilgili sözleşme türüne ait özel hükümler belirleyicidir.

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmede kural olarak temerrüde düşen borçluya ifa için uygun ek süre verilir. Borçlunun davranışından sürenin etkisiz olacağının anlaşılması, ifanın artık yararsız kalması veya kesin vadeli işlem gibi TBK m.124’teki hâllerde süre verilmesi gerekmeyebilir. İstisnanın varlığı olayın koşullarıyla ortaya konulur.

Dönme hakkının kullanılması, ifa ve gecikme tazminatında ısrar etmekten farklı bir seçimdir. TBK m.125 uyarınca dönmede taraflar karşılıklı ifa yükümlülüklerinden kurtulur ve önceden verdiklerini geri isteyebilir. Borçlunun temerrütte kusursuzluğunu ispat edememesi hâlinde sözleşmenin hükümsüz kalmasından doğan zarar da gündeme gelebilir.

İfasına başlanmış sürekli edimli sözleşmelerde TBK m.126, feshe ilişkin ayrı sonuçlar öngörür. Dönme ve fesih terimlerinin gelişigüzel kullanılması, iade ve sona erme zamanı bakımından hatalı sonuca yol açabilir. Hakkın kaynağı, bildirim, ek süre ve sözleşmenin edim yapısı birlikte değerlendirilmelidir.

Hukuki Dayanak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.123–126. Resmî mevzuat metni.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.