Alacak ve İcra — TR

Borcun Sona Ermesi ve Ferî Haklar

İfa, ibra, yenileme, birleşme, takas ve imkânsızlık; asıl borcun sona ermesinin faiz ve güvencelere etkisi.

Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople

Bir borç, gereği gibi ifayla sona erebileceği gibi kanunun düzenlediği başka sebeplerle de ortadan kalkabilir. İbra, yenileme, alacaklı ve borçlu sıfatlarının birleşmesi, belirli şartlarda imkânsızlık ve takas farklı sona erme yollarıdır. Her birinin kuruluş şartı ve hukuki etkisi ayrı olduğundan aynı olay için birbirlerinin yerine kullanılmaları doğru değildir.

Borcun sona ermesi ile sözleşmenin veya sürekli borç ilişkisinin bütünüyle sona ermesi de ayrılır. Bir kira taksidinin ödenmesi, kira ilişkisinin sona erdiğini göstermez. Aynı sözleşmeden doğan başka borçlar ve korunması gereken yükümlülükler varlığını sürdürebilir.

TBK m.131’e göre asıl borç sona erdiğinde rehin, kefalet, faiz ve ceza koşulu gibi bağlı haklar da kural olarak sona erer. Bununla birlikte işlemiş faiz ve ceza koşulu hakkının sözleşmeyle veya ifa anına kadar bildirimle saklı tutulması ya da koşullardan saklı tutulduğunun anlaşılması önem taşır. Taşınmaz rehni, kıymetli evrak ve konkordato gibi özel hükümler de korunur.

Sona erme değerlendirmesinde ödemenin kapsamı, kısmi ödeme, çekinceler ve üçüncü kişilerin hakları ayrıca incelenir. Borç belgesinin geri verilmesi veya makbuz düzenlenmesi ispat bakımından etkili olabilir. Buna karşılık yalnız yeni bir senet düzenlenmesi, açık yenileme iradesi olmadan eski borcu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Hukuki Dayanak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.131–145. Resmî mevzuat metni.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.