Alacak ve İcra — TR

Sorumsuzluk Kayıtlarının Geçerlilik Sınırları

Ağır kusur, hizmet sözleşmesi, izinle yürütülen uzmanlık faaliyeti ve yardımcı kişi sorumluluğunda sorumsuzluk kayıtlarının sınırları.

Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople

Sorumsuzluk anlaşması, ileride doğabilecek sorumluluğu kaldırmayı veya sınırlamayı amaçlayan sözleşme düzenlemesidir. Tarafların sözleşme özgürlüğü bu konuda sınırsız değildir. TBK m. 115, borçlunun ağır kusurundan önceden sorumlu olmayacağına ilişkin anlaşmayı kesin hükümsüz sayar. Sözleşmenin imzalanmış olması bu yasağı ortadan kaldırmaz.

Faaliyete ve İlişkiye Özgü Yasaklar

Borçlunun alacaklıyla hizmet sözleşmesinden doğan borçları bakımından önceden yapılan sorumsuzluk anlaşmalarına da özel yasak uygulanır. Kanun veya yetkili makam izniyle yürütülen uzmanlık gerektiren hizmet, meslek ve sanatta ise hafif kusurdan sorumsuzluğu öngören kayıt da geçersizdir. Faaliyetin bu nitelikte olup olmadığı somut olarak belirlenmelidir.

Yardımcı kişilerin fiillerinden sorumluluk TBK m. 116’da ayrıca düzenlenmiştir. Burada sorumluluğun önceden kaldırılmasına ilişkin genel imkân ile izinle yürütülen uzmanlık faaliyetlerindeki yasak birbirinden ayrılır. Borçlunun kendi fiiline ilişkin m. 115 kuralı her ayrıntısıyla yardımcı kişi rejimine taşınamaz.

Önceden çok sayıda sözleşmede kullanılmak için hazırlanmış kayıtlar genel işlem koşulu denetimine de tabidir. Kayıt sözleşme kapsamına girmiş olsa bile emredici hukuk ve içerik denetiminden geçmelidir. Gelecekteki sorumluluğu sınırlama ile doğmuş bir alacağın ibra veya sulh yoluyla sona erdirilmesi ise ayrı hukuki işlemlerdir.

Kaynak

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 20–25, 115–116.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.