Alacak ve İcra — TR

Borç İlişkisi ve Edim Yükümlülüğü

Borç ilişkisinin tarafları, edim türleri ve alacak hakkının kapsamı; sözleşme, haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme ayrımı.

Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople

Borç ilişkisi, alacaklıya belirli bir edimin yerine getirilmesini isteme yetkisi, borçluya ise bu edimi ifa etme yükümlülüğü veren hukuki bağdır. Edim para ödemek, bir şeyi teslim etmek, bir iş yapmak veya belirli bir davranıştan kaçınmak biçiminde olabilir. Her borç ilişkisi yalnız bir para alacağından oluşmaz.

Türk Borçlar Kanunu borç ilişkilerinin kaynaklarını sözleşme, haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme başlıklarında düzenler. Aynı olayın hangi kaynağa dayandığı; ispat, zamanaşımı ve sorumluluk şartları bakımından sonuç doğurur. Geçersiz bir sözleşme nedeniyle yapılan ödemenin geri alınması ile geçerli sözleşmedeki bedelin istenmesi farklı hukuki incelemeler gerektirir.

Bir sözleşme birden fazla borç doğurabilir. Satımda satıcının teslim ve mülkiyeti geçirme yükümlülüğü ile alıcının bedel ödeme yükümlülüğü birbirine karşılık gelir. TBK m.97 uyarınca kendi edimini önce ifa etmesi gerekmeyen taraf, karşı edim yerine getirilinceye veya önerilinceye kadar ifadan kaçınabilir. Bu savunma, borcun hiç doğmadığı anlamına gelmez.

Borç ilişkisinin varlığı, alacağın hemen talep edilebileceğini de tek başına göstermez. Vade, koşul, ifa yeri ve edimin kapsamı ayrıca belirlenir. Bu nedenle borcun doğumu, muacceliyeti ve sona ermesi aynı hukuki aşama olarak değerlendirilmez.

Hukuki Dayanak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.1, 49, 77, 83 ve 97. Resmî mevzuat metni.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.