Alacak ve İcra — TR

İfa İmkânsızlığı ve Borcun Sona Ermesi

Sonraki imkânsızlıkta sorumluluk ayrımı, karşı edimin iadesi, bildirim yükümlülüğü ve kısmi imkânsızlığın sonuçları.

Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople

İfa imkânsızlığı, borçlanılan edimin yerine getirilmesinin mümkün olmamasıdır. Önce imkânsızlığın sözleşmenin kurulması sırasında mı yoksa daha sonra mı ortaya çıktığı belirlenir. Sözleşmenin konusunun başlangıçtan itibaren objektif olarak imkânsız olması TBK m.27 çerçevesinde geçerliliği etkiler. Yalnız borçlunun kişisel yetersizliği aynı sonucu kendiliğinden doğurmaz. Sonraki imkânsızlık ise borcun devamını ve sorumluluğu ilgilendirir.

TBK m.136 uyarınca borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeplerle sonradan imkânsızlaşan borç sona erer. Borçlunun sorumluluk alanına giren imkânsızlık ise aynı sonuçla sınırlı değerlendirilemez; TBK m.112 kapsamında sorumluluk gündeme gelebilir. Borcun ekonomik olarak ağırlaşması da tek başına imkânsızlık değildir; aşırı ifa güçlüğü ayrı kurumdur.

Karşılıklı sözleşmede imkânsızlık nedeniyle borcundan kurtulan taraf, aldığı karşı edimi kural olarak sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde iade eder ve henüz ifa edilmemiş karşı edimi isteme hakkını kaybeder. Hasarın kanun veya sözleşmeyle alacaklıya yüklendiği hâller bu kuralın dışındadır.

Borçlu imkânsızlığı gecikmeksizin bildirmeli ve zararın artmasını önleyecek tedbirleri almalıdır; aksi durumda bu ihmalden doğan zarardan sorumlu olabilir. Kısmi imkânsızlıkta TBK m.137 uygulanır. Kalan ifanın kabul edilebilirliği ve sözleşmenin bu şartlarla yapılıp yapılmayacağı incelenmeden borcun tamamının sona erdiği kabul edilmez.

Hukuki Dayanak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.27, 112, 136 ve 137. Resmî mevzuat metni.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.