Geciktirici ve Bozucu Koşula Bağlı Borçlar
Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople
Koşul, bir hukuki işlemin hüküm doğurmasının veya sona ermesinin gelecekte gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belirsiz bir olaya bağlanmasıdır. TBK m.170, hüküm doğurmayı geciktirici koşulu; m.173 ise bozucu koşulu düzenler. Gerçekleşeceği kesin bir zamanın beklenmesi olan vade ile koşul aynı kurum değildir.
Geciktirici koşulda sözleşme, aksi kararlaştırılmadıkça koşulun gerçekleştiği andan itibaren hüküm doğurur. Bekleme döneminde borçlu, ilerideki ifayı engelleyecek davranışlardan kaçınmalıdır. Koşula bağlı hakkın tehlikeye düşmesi hâlinde alacaklının koruyucu önlemlere başvurabilmesi, henüz tam ifa isteminin doğmamış olmasından ayrı değerlendirilir.
Bozucu koşulda ise sözleşme baştan hüküm doğurur; koşul gerçekleşince sona erer. Kanuni veya sözleşmesel farklılıklar saklı kalmak üzere sona erme geçmişe etkili değildir. Bu nedenle koşulun türü, daha önceki ifaların ve elde edilen yararların hukuki durumunu etkiler.
TBK m.175, tarafın dürüstlük kuralına aykırı olarak koşulu engellemesine veya gerçekleştirmesine özel sonuç bağlar. Hukuka veya ahlaka aykırı davranışı sağlamak amacıyla konulan koşullar da m.176 kapsamında değerlendirilir. Koşul kaydının yalnız sözcüklerine değil, hangi olaya ve hangi hukuki sonuca bağlandığına bakılması gerekir.
Hukuki Dayanak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.170–176. Resmî mevzuat metni.
İlgili Konular
Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.