Federasyon veya Konfederasyon Kurarken Hangi Karar ve Temsil Belgeleri Hazırlanır?
Federasyon için kuruluş amaçları aynı olan en az beş dernek; konfederasyon için kuruluş amaçları aynı olan en az üç federasyon üye sıfatıyla bir araya gelir. Yeni üst kuruluşun kendi tüzüğü ve tüzel kişiliği bulunur. Dosyada, her kurucu kuruluşun genel kurul kararı, kuruluş işlemlerini yapacak temsilcinin yönetim kurulunca yetkilendirilmesi ve üst kuruluş genel kurulunda görev alacak temsilci üyelerin seçimi ayrı ayrı izlenmelidir.
Önce Kurulacak Yapı ve Amaç Birliği Belirlenir
Birden çok kuruluşun aynı projede çalışması, kendiliğinden federasyon kurulduğu anlamına gelmez. Kurucu derneklerin veya federasyonların güncel tüzükleri ve kuruluş amaçları karşılaştırılır. Amaç birliğinin yeni üst kuruluş tüzüğüne nasıl yansıyacağı belirlenir. Ortak isim, faaliyet planı veya niyet yazısı, kanunun aradığı kurucu üye ve karar zincirini tek başına tamamlamaz.
Bu çerçeve, derneklerin oluşturduğu üst kuruluşlara ilişkindir. Özel mevzuata tabi spor federasyonları için aynı kuruluş dosyası esas alınmaz. Yabancı kurucu bulunan bir dosyada ise ilgili izin ve belge koşulları ayrıca kontrol edilir.
Üç Ayrı Karar ve Yetki Belgesi
| Belge | Hangi İşlemi Gösterir? |
|---|---|
| Kurucu kuruluşun genel kurul kararı | Derneğin federasyon veya federasyonun konfederasyon kurulmasına katılma iradesini gösterir. |
| Kurucu kuruluşun yönetim kurulu kararı | Kuruluş işlemlerinde ilgili derneği veya federasyonu temsil edecek kurucunun yetkisini gösterir. |
| Genel kurulca seçilen temsilci üyeler | Kuruluşun bağlı olduğu üst kuruluşun genel kurulundaki temsilini sağlar. TMK m.98 uyarınca en az üçer üye ilgili dernek veya federasyonun genel kurulunca seçilir. |
Kuruluş bildirimini imzalayan kişi ile ileride üst kuruluş genel kurulunda oy kullanacak temsilci üyenin görevi aynı değildir. Aynı kişi her iki görevi de üstleniyorsa, her bir görevin dayandığı karar açıkça gösterilir. Kurucu temsil yetkisi verilmesi, genel kurulca yapılması gereken temsilci üye seçiminin yerine geçirilmez. Kararların tarihleri, temsil edilen kuruluşun adı ve işlemin kapsamı birbirini doğrulamalıdır.
Kuruluş Dosyasında Neler Bulunur?
- Kurucu dernek veya federasyon temsilcilerinin imzaladığı kuruluş bildirimi.
- Kurucu temsilcilerce imzalanmış üst kuruluş tüzüğü.
- Her kurucu kuruluşun, üst kuruluş kurulması yönündeki genel kurul kararı örneği.
- Kurucu temsilcilerin yetkili olduğunu gösteren ilgili yönetim kurulu kararları.
- Geçici yönetim kurulu üyeleri ile yazışma ve tebligat almaya yetkili kişilerin ad, adres ve imza bilgilerini içeren liste veya ilgili belge.
- Yabancı kurucu varsa, uygulanacak izin koşullarına ilişkin gerekli beyan ve belgeler.
Bildirim, tüzük ve gerekli ekler üst kuruluşun yerleşim yerindeki yetkili mülki idare amirliğine verilir. TMK m.96 ve 97 uyarınca tüzel kişilik bu teslimle kazanılır. Sonraki inceleme, ilk genel kurul ve organların oluşturulması için dosyanın devamı ayrıca hazırlanır. Teslim kaydı, idari yazışmalar, güncel tüzük ve temsil kararları aynı dosyada tutulabilir.
Platform veya Şube İhtiyacı Ayrı Değerlendirilir
Geçici bir ortak çalışma için platform düşünülebilir. Platform, ayrı tüzel kişiliği bulunmayan geçici bir birlikteliktir. Katılan derneklerin yetkili organ kararlarında temsilci veya temsilciler belirlenir; bu temsilciler amaç, çalışma yeri, yönetim grubu ve koordinatör bilgilerini içeren mutabakat tutanağı düzenler. Platformun temsil ve işleyiş belgeleri, federasyon kuruluş dosyasıyla aynı işlem değildir.
Şube ve temsilcilik de ayrı modellerdir. Ayrıca 5253 sayılı Kanunun 8. maddesi, federasyon ve konfederasyonların temsilcilik dışında başka bir örgüt kuramayacağını düzenler. Bu nedenle faaliyet alanını genişletme planı, üst kuruluş için şube açılabileceği varsayımıyla hazırlanmamalıdır. Seçilen yapının adı, organları ve temsil belgeleri birlikte değerlendirilir.
Hukuki Dayanaklar
Türk Medeni Kanunu, m.96–98; Dernekler Yönetmeliği, m.9, 10 ve 94; 5253 sayılı Dernekler Kanunu, m.2, 8 ve 25.