Gayrimenkul ve Mülkiyet — TR

Yola Çıkışı Olmayan Taşınmaz İçin Geçit Talebine Hangi Belgelerle Başlanır?

Yeni zorunlu geçit talebinde erişim ihtiyacı, eski yol düzeni ve komşu parsellerin yükü birlikte incelenir.

Genel yola yeterli çıkışı bulunmayan taşınmazın maliki, TMK m.747 uyarınca tam bedel karşılığında komşudan zorunlu geçit isteyebilir. Başlangıçta taşınmazın gerçekten hangi erişime ihtiyaç duyduğu ve komşu parseller üzerindeki alternatifler ortaya konur. En kısa çizgi, her zaman hukuken uygun güzergâh değildir.

Yeni Geçit Talebi mi, Mevcut Hakkın Kullanılması mı?

Önce güncel tapu kayıtlarında taşınmaz lehine kurulmuş bir geçit bulunup bulunmadığını kontrol edin. Mevcut tescilli yolun kapatılması, karar veya sözleşmedeki güzergâhın farklı kullanılması ve ilk kez zorunlu geçit kurulması ayrı sorulardır. Komşunun geçmişte verdiği izin veya arazide görülen iz, kapsamı belirlenmiş tescilli hakla aynı kabul edilmez.

Kadastro ya da imar planında yol görünmesi de fiilen yeterli erişimin bulunduğunu tek başına açıklamaz. Yolun hukuki durumu, açılıp açılmadığı, parselin yola bağlantısı ve ilgili idarenin kayıtları birlikte incelenir. Kamuya ayrılmış yol üzerindeki idari işlem ihtiyacıyla özel komşu araziden geçit kurulması birbirinden ayrılır.

Hangi Tapu ve Teknik Belgeler Hazırlanır?

  • Yararlanacak parselin güncel tapusu, pay ve malik bilgileri; varsa eski parsel numaraları ve ifraz/birleştirme kayıtları.
  • Geçit kurulması düşünülen komşu parsellerin kayıt ve malik bilgileri; mevcut irtifak, yapı ve kullanım yükleri.
  • Kadastro paftası, çap, ilgili imar/yol belgeleri ve önceki mülkiyetle yol düzenini gösteren kayıtlar.
  • Mevcut çıkışların ve alternatif güzergâhların ölçü, eğim, doğal engel, yapı ve tarımsal kullanım bakımından gösterildiği teknik kroki.
  • Arazinin güncel kullanımını, mevsimsel ulaşımı ve engelleri tarihleriyle gösteren fotoğraflar, yazışmalar ve varsa önceki kararlar.

Harita görüntüsü başlangıç için yardımcıdır; sınır ve güzergâhın teknik tespiti yerine geçmez. Belgeleri aynı ada/parsel zincirine bağlamak, eski bir yol anlatısının hangi bugünkü taşınmaza ait olduğunu göstermeyi sağlar.

Komşu Parseller Nasıl Karşılaştırılır?

Kanun, önce önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, ardından bundan en az zarar görecek komşuya yönelmeyi öngörür. Her iki tarafın menfaati gözetilir. Bu nedenle yalnız talep edenin ulaşım kolaylığı değil; komşudaki yapı, bahçe, üretim, güvenlik, mevcut geçiş ve parsel bütünlüğüne etkiler de dosyada görünmelidir.

Örneğin iki alternatiften biri daha kısa olsa da kullanılan bir binanın yanından geçiyor, diğeri önceki parsel yolunu izliyorsa teknik ve hukuki karşılaştırma gerekir. Yol genişliği, kullanım türü, bedel ve bakım konuları taşınmazın objektif ihtiyacı ve güzergâhın yüküyle değerlendirilir. Her dosyaya uygulanacak sabit metre veya bedel bulunuyormuş gibi hazırlanılmaz.

Talep Öncesinde Dosya Nasıl Düzenlenir?

Bir sayfalık olay sırası hazırlayın: taşınmaz ne zaman edinildi, önce nereden çıkılıyordu, mevcut çıkış neden yeterli görülmüyor, hangi komşularla görüşüldü? Yazılı anlaşma varsa imza, plan, bedel ve tescil koşulları birlikte okunur. Dava hazırlığında ilgili maliklerin doğru belirlenmesi, güzergâhların kesintisiz genel yola ulaşması ve keşifte karşılaştırılacak teknik soruların açıklanması önem taşır.

Zorunlu geçit davası hazırlığında, 6325 sayılı Kanun m.18/B kapsamında komşu hakkından doğan uyuşmazlıklar için dava açılmadan önce arabulucuya başvuru dava şartıdır. Arabuluculuk başvurusu ve son tutanak dosyaya eklenir. Anlaşma sağlanırsa taşınmazla ilgili sınırlamalar, güzergâh ve tescil için gereken usul ayrıca tamamlanır.

Geçit talebi komşu parseli kendiliğinden kullanma yetkisi vermez. İnceleme sonunda mevcut hakkın kullanılması, anlaşmalı hak kurulması veya zorunlu geçit istemi seçenekleri kendi belgeleri ve koşullarıyla karşılaştırılır.

İlgili İncelemeler

Hukuki Dayanaklar

Hukuki Dayanaklar ve Başvuru Kaynakları