Gayrimenkul ve Mülkiyet — TR

Yer Gösterme ve Emlak Aracılık Belgesini İmzalamadan Önce Neler İncelenir?

Yer gösterme belgesi, aracılık ücreti ve satışa ilişkin ödeme aynı hukuki işlem değildir; imzalı belgeler birlikte okunur.

Yer gösterme veya emlak aracılık belgesini imzalarken hangi taşınmazın gösterildiğini, kimin hangi hizmeti üstlendiğini ve ücretin hangi olaya bağlandığını birlikte inceleyin. Belgenin adı tek başına sonucu belirlemez. Sadece taşınmaz gösterme hizmeti karşılığında bedel istenemez; aracılık ücreti ve sözleşmedeki diğer yükümlülükler kendi koşullarıyla değerlendirilir.

Önce Belgenin Tarafını ve İşlevini Belirleyin

Malikle emlak işletmesinin yaptığı yetkilendirme sözleşmesi, alıcıya verilen yer gösterme belgesi ve alım satıma aracılık sözleşmesi farklı belgelerdir. TBK m.520 uyarınca taşınmaz simsarlığı yazılı şekle bağlıdır. Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik de hizmetin yazılı yetkilendirme sözleşmesine dayanmasını ve ilgili belgelerin düzenlenmesini öngörür.

İşletmenin ticaret unvanı, yetki belgesi numarası, imzalayan danışman ve temsil ilişkisi kontrol edilir. Gösterilen taşınmazın tapu tanımı, cinsi, adresi, gösterilme amacı ve tarihi açık olmalıdır. Bir belge birden fazla taşınmazı kapsıyorsa her birinin kaydı ve imzası ayrı değerlendirilebilir. İmzalı belgenin bütün sayfalarını ve eklerini içeren nüshasını alın.

Ücret Hangi Hizmete ve Olaya Bağlanıyor?

TBK m.521'de kural, simsarın faaliyeti sonucunda sözleşmenin kurulması hâlinde ücrete hak kazanmasıdır. Geciktirici koşul ve ayrıca kararlaştırılmış giderler için özel düzenleme vardır. Yönetmelik m.19, taşınmaz gösterme için ayrıca bedel alınamayacağını; m.20 ise aracılık hizmet bedelinin koşullarını düzenler.

Alım satıma aracılıkta hizmet bedeli, sözleşmedeki satış bedelinin KDV hariç yüzde dördünü aşamaz. Bu toplam üst sınır, her tarafa ayrı ayrı yüzde dört yazılabileceği anlamına gelmez. Aksi kararlaştırılmadıkça ücret taraflar arasında eşit paylaşılır. Kararlaştırılan daha düşük tutar, paylaşım, KDV ve hangi kişiye ödeme yapılacağı açıkça okunmalıdır.

Satış ilerlemediyse “her durumda komisyon” veya “hiçbir bedel doğmaz” varsayımları yerine imzalı metin, aracının fiilî hizmeti, kurulmuş işlem, koşullar ve ileri sürülen ücretin hukuki dayanağı karşılaştırılır. Yetkilendirme süresi içinde işletme bertaraf edilerek doğrudan malikten satın alma hâli Yönetmelikte ayrıca düzenlenir; önceki gösterme ve görüşme kayıtları önem kazanabilir.

Süre, Cayma ve Ceza Hükümleri

Belgede süre, sona erme, münhasırlık, başka aracıyla çalışma, cayma bedeli ve ceza koşulunu bulun. Hangi davranışın ne borç doğurduğu anlaşılır olmalıdır. Yönetmeliğin ilgili cayma/ceza sınırları ve uygulanabilecek tüketici hükümleri ayrıca değerlendirilir. İmza atılmış olması her hükmün tartışmasız uygulanacağı anlamına gelmez; sözleşme türü ve somut koşullar birlikte ele alınır.

Kapora, Satış Bedeli ve Aracılık Bedelini Ayırın

Aynı gün istenen paraların ayrı hukuki sebepleri olabilir. Dekontta taşınmaz, ödeme türü ve alıcı bilgisi yer almalı; aracı satıcı adına kapora veya satış bedeli alacaksa bunun dayanağı ve tahsil yetkisi ayrıca belgelenmelidir. Aracılık yetkisi ile bedel tahsil etme veya malik adına resmî satış yapma yetkisi aynı değildir.

EİDS üzerinden verilen ilan yetkisi yalnız ilanın yayımlanması içindir. Tapuda tasarruf yetkisi sağlamaz; yetkilendirme sözleşmesi, yer gösterme veya aracılık sözleşmesinin yerine geçmez. Web Tapu hazırlık yetkisinin kapsamı da ayrıca kontrol edilir.

İlk İnceleme Dosyası

İmzadan önce taslağı; imzadan sonra bütün nüshaları, gösterme tarihini, ilanı, mesajları, teklifleri, ödeme kayıtlarını ve talep edilen ücretin hesabını bir araya getirin. Bu dosya, satış işlemiyle aracıya karşı üstlenilen yükümlülüğü ayırarak hangi hükmün açıklığa kavuşturulması gerektiğini gösterir.

İlgili İncelemeler

Hukuki Dayanaklar