Gayrimenkul ve Mülkiyet — TR

Dönüşümde Kiracı, İntifa ve Oturma Hakkı Sahibi Hangi Belgelerle Başlar?

Kiracı ve sınırlı hak sahibinin dönüşüm dosyası; hakkın dayanağı, bildirim, teslim ve devam eden kayıtların eşleştirilmesiyle kurulur.

Kentsel dönüşümde malik olmayan bir kişinin ilk dosyası, yapıyı hangi hakla kullandığını gösteren belgelerle başlar. Kiracı, intifa veya oturma hakkı sahibi ve ipotek alacaklısının yetkileri farklıdır. Kullanımın sona ermesi, tahliye bildirimi, tapudaki hakkın devamı ve para alacakları ayrı incelenir. Kamu kira yardımı da kendi hak sahipliği ve belge koşullarına bağlıdır.

Önce Sıfatınızı ve Hakkın Kapsamını Belirleyin

SıfatBaşlangıç belgeleriİncelemenin odağı
KiracıKira sözleşmesi, ekler, ödeme/depozito kayıtları, teslim ve adres belgeleri.Kiraya verenle ilişkinin durumu, kullanılamayan dönem, geri ödeme ve teslim hesabı.
İntifa hakkı sahibiGüncel tapu/takyidat ve hakkın kuruluşuna ilişkin resmî senet.Hakkın konusu, süresi, yararlanma kapsamı ve dönüşüm sonrası kayıt.
Oturma hakkı sahibiGüncel tapu kaydı, kuruluş belgesi ve konut kullanımını gösteren kayıtlar.Konut olarak kullanımın kapsamı ve yeni kayıtla bağlantısı.
İpotek veya başka güvence alacaklısıTakyidat, rehin belgesi ve alacak hesabı.Güvencenin sırası, kapsamı ve işlem sonrasında hangi değer üzerinde devam ettiği.

TMK m.794 ve m.823 uyarınca intifa geniş yararlanma yetkisi sağlayabilirken oturma hakkı bir binanın veya bölümünün konut olarak kullanılmasıyla ilgilidir; başkasına devredilemez ve mirasçılara geçmez. İpotek ise tek başına yapıda oturma veya malik sıfatıyla karar verme yetkisi sağlamaz. Kişinin ayrıca malik ya da yetkili temsilci olması varsa bu sıfat ayrıca belgelenir.

Tahliye Bildirimini Malikler Arasındaki Karardan Ayırın

6306 sayılı Kanun m.5/5 kapsamındaki tahliye ve yıktırma tebligatında tutanağın yapıya asılması, maliklere e-Devlet üzerinden bildirim ve muhtarlık ilanı birlikte önem taşır. İşlem, muhtarlıkta on beş gün süren ilanın son günü aynî ve şahsi hak sahiplerine tebliğ edilmiş sayılır. Bu nedenle kiracının elinde yalnız ev sahibinin mesajının bulunmasıyla yetinilmemeli; resmî tutanak ve ilan tarihleri temin edilmelidir.

Alınan belgenin risk tespiti, tahliye/yıkım veya maliklerin yeni uygulama toplantısına ait olup olmadığı belirlenir. Her işlemin başvuru yolu ve süresi kendi dayanağıyla değerlendirilir. Kiracıya gönderilen bir özel hukuk ihtarıyla idarenin tahliye işlemi aynı sonuç ve usulle ele alınmaz.

Tapudaki Hak Yeni Yapıda Nasıl İzlenir?

6306 sayılı Kanun m.6/1, sicilde bulunan aynî ve şahsi haklar ile devir hakkını sınırlayan şerhlerin, bina yıkıldıktan sonra hisseler üzerinde devamını düzenler. Yeni yapıda kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulurken bu haklar ve şerhler, bunlarla yükümlü malike düşen bağımsız bölümler üzerinde devam ettirilir. Önceki kayıt, arsa payı ve yeni bölüm listesi bu nedenle birbiriyle eşleştirilmelidir.

Kanundaki özel açık artırma satışı veya Başkanlık, TOKİ ya da idareye bedelli anlaşmalı devirde ipotek, haciz ve intifa gibi hakların satış bedeli üzerinde devam etmesi ayrıca düzenlenmiştir. Hakkın mutlaka yeni daire üzerinde kalacağı her işlem için varsayılmaz. Sicile kayıtlı olmayan sıradan kira ilişkisi de bu kayıt aktarımı kuralına dayanılarak otomatik yeni daire tahsisi gibi sunulamaz; sözleşme ve uygulanacak diğer hükümler incelenir.

Teslim, Depozito ve Peşin Kira Hesabını Belgeleyin

Fiilî boşaltma ve anahtar teslim tarihini, teslim alan kişinin yetkisini, taşınmazın durumunu ve varsa sayaç kayıtlarını tutanakla belirleyin. Depozito, peşin kira, yan giderler ve zarar iddiaları için dönem bazlı hesap hazırlayın. Hangi tutarın neden geri istendiği; sözleşme, kullanımın sona erdiği koşullar ve ödemelerle birlikte değerlendirilir. Genel ibra veya haklardan vazgeçme içeren belge imzalanacaksa kapsamı önceden okunmalıdır.

Yeni yapıya dönüş, yeni kira veya kullanım hakkı vaat edilmişse yükümlünün kim olduğunu, hangi bölümün hangi koşulla verileceğini ve belgenin şeklini kontrol edin. Kamu desteği başvurusu ile malike veya yükleniciye karşı ileri sürülen sözleşmesel taleplerin belge ve hesapları ayrı tutulur.

İlgili İncelemeler

Hukuki Dayanaklar

Hukuki kontrol: 16 Kasım 2026.

Hukuki Dayanaklar ve Başvuru Kaynakları