Alacak ve İcra — TR

Üçüncü Kişi Yararına Sözleşmede Talep Hakkı

Sözleşmeye taraf olmayan kişiye ifa kararlaştırılması, doğrudan talep yetkisi ve borcun değiştirilmesinin sınırları.

Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople

Üçüncü kişi yararına sözleşmede taraflardan biri, edimin sözleşmeye taraf olmayan kişiye yerine getirilmesini kararlaştırır. TBK m.129’a göre kendi adına sözleşme yapan kişi, bu edimin üçüncü kişiye ifasını isteyebilir. Edimden yararlanan kişinin sözleşmenin tarafı olması zorunlu değildir.

Bununla birlikte her üçüncü kişiye ödeme kaydı, yararlanana bağımsız bir talep hakkı vermez. Üçüncü kişinin veya haleflerinin doğrudan ifa isteyebilmesi, tarafların amacına veya örf ve âdete uygun olmalıdır. Bu ayrım, öğretide tam ve eksik üçüncü kişi yararına sözleşme kavramlarıyla açıklanır.

Üçüncü kişinin doğrudan talep hakkının bulunduğu durumda, hakkı kullanmak istediğini borçluya bildirmesi ayrıca sonuç doğurur. Bu bildirimden sonra sözleşmedeki alacaklı borçluyu ibra edemez ve borcun nitelik veya kapsamını değiştiremez. Böylece yararlananın hukuki konumu, tarafların sonraki tasarrufları karşısında korunur.

TBK m.141 de üçüncü kişi yararına borçlanan kişinin, sözleşmenin diğer tarafından olan alacağını bu borçla takas etmesini sınırlar. Bu kurum temsil ve alacağın devriyle karıştırılmamalıdır: Sözleşmeyi kuran kendi adına hareket eder; yararlananın hakkı ise işlemin içerdiği düzenlemeden doğar. Talep yetkisi, bildirim ve ifanın kime yapılacağı ayrı ayrı belirlenmelidir.

Hukuki Dayanak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.129 ve 141. Resmî mevzuat metni.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.