Sözleşmenin Yorumlanmasında Ortak İrade
Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople
Bir sözleşmenin türü ve içeriği belirlenirken yalnız kullanılan başlığa veya sözcüklere bağlı kalınmaz. TBK m.19, tarafların gerçek ve ortak iradesini esas alır. Bu yaklaşım, yanlış terim seçiminin veya gerçek amacı gizleyen ifadelerin işlemin hukuki niteliğini tek başına belirlemesini önler.
Ortak iradenin tespitinde sözleşmenin tamamı, görüşmeler, tarafların açıklamaları ve sözleşmenin uygulanış biçimi birlikte anlam taşır. Bir hükmün metinden ayrılarak okunması, aynı sözleşmedeki diğer düzenlemelerle uyumunu gözden kaçırabilir. Bununla birlikte sonradan ortaya çıkan tek taraflı istek, kuruluş anındaki ortak iradenin yerine geçirilemez.
Yorum, sözleşmeye tarafların hiç üstlenmediği bir yükümlülüğü eklemek için sınırsız bir araç değildir. Açıklamanın anlamını belirlemek ile sözleşmedeki boşluğu tamamlamak farklı işlemlerdir. Emredici hükümler ve kanuni şekil şartları da yorum yoluyla etkisiz bırakılamaz; özellikle şekle bağlı işlemlerde bu sınır önemlidir.
Önceden hazırlanan genel işlem koşullarında özel bir yorum kuralı bulunur. TBK m.23 uyarınca açık olmayan veya farklı anlamlara gelen hüküm, düzenleyenin aleyhine ve karşı taraf lehine yorumlanır. Bu kuralın uygulanabilmesi için önce hükmün genel işlem koşulu niteliği ve belirsizliğin gerçekten mevcut olup olmadığı değerlendirilir. Her sözleşme uyuşmazlığı aynı yorum yöntemiyle çözülemez.
Hukuki Dayanak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.19 ve 23. Resmî mevzuat metni.
İlgili Konular
Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.