Alacak ve İcra — TR

Sebepsiz Zenginleşmede Geri Verme Borcu

Haklı sebep olmaksızın elde edilen malvarlığı değerlerinin iadesi, iyiniyetin kapsam üzerindeki etkisi ve zamanaşımı.

Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople

Sebepsiz zenginleşme, haklı bir sebep bulunmaksızın bir kişinin malvarlığından veya emeğinden başka bir kişinin yararlanması hâlinde geri verme borcu doğuran kurumdur. TBK m.77, özellikle geçersiz, gerçekleşmemiş veya sonradan sona ermiş bir sebebe dayanan kazanımları kapsar. Her haksız görülen ödeme ise doğrudan bu kuruma tabi değildir; önce ödemenin hukuki temeli belirlenir.

Geçerli bir sözleşmenin gereği olarak yapılan ödeme ile geçersiz sözleşme nedeniyle yapılan ödeme farklı değerlendirilir. Borçlanılmamış bir edimi kendi isteğiyle yerine getiren kişinin geri isteminde TBK m.78’deki yanılma şartı önemlidir. Zamanaşımına uğramış borcun veya ahlaki bir ödevin ifası nedeniyle yapılan kazandırma kural olarak geri istenemez.

İadenin kapsamı zenginleşenin iyiniyetine göre değişebilir. TBK m.79, geri isteme sırasında elden çıkmış kısmın ispatı ile kötü niyet veya geri verme ihtimalini hesaba katma zorunluluğunu ayrı düzenler. Bu nedenle yalnız başlangıçtaki ödeme miktarına bakılarak iade tutarı belirlenmez; kazandırmanın devamı ve elden çıkarılma koşulları da incelenir.

TBK m.82’de öğrenmeye bağlı ve her durumda uygulanacak zamanaşımı süreleri bulunur. Sürenin başlangıcı, alacaklının geri isteme hakkını öğrenmesiyle ilişkilidir. Sebepsiz zenginleşme talebi ile sözleşmesel alacak veya mülkiyete dayalı iade istemi birbirinin yerine otomatik olarak kullanılamaz.

Hukuki Dayanak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.77–82. Resmî mevzuat metni.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.