Alacak ve İcra — TR

İfa Zamanı ve Muacceliyet

Borçların ne zaman talep edilebilir hâle geldiği, vadenin hesaplanması ve muacceliyet ile temerrüt arasındaki fark.

Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople

İfa zamanı, alacaklının edimi ne zaman isteyebileceğini ve borçlunun ne zaman yerine getirmesi gerektiğini belirler. TBK m.90 uyarınca aksi kararlaştırılmamışsa veya ilişkinin özelliğinden anlaşılmıyorsa borç doğduğu anda muaccel olur. Ancak sözleşmedeki vade, kanuni düzenleme veya işin niteliği daha sonraki bir zamanı gerektirebilir.

Süreye bağlı borçlarda vade, TBK m.91 ve 92’deki hesaplama kurallarıyla belirlenir. Gün, hafta veya ay olarak belirtilen süreler aynı yöntemle hesaplanmaz. Sözleşmenin “ayın sonunda” veya belirli gün sayısından sonra ödeme öngörmesi, vadenin tespitinde farklı sonuçlar doğurur. Tatil günlerine ilişkin TBK m.93 kuralı da dikkate alınır.

Muacceliyet ile temerrüt birbirinden ayrılır. Bir alacağın istenebilir hâle gelmesi, borçlunun her zaman aynı anda temerrüde düştüğü anlamına gelmez. TBK m.117’deki ihtar gerekliliği ve ihtarsız temerrüt hâlleri ayrıca değerlendirilir. Özellikle vadenin taraflarca belirlenmiş olması, bildirime bağlılık ve özel hükümler bu ayrımı etkiler.

Borçlu kural olarak erken ifada bulunabilir; fakat sözleşmenin hükümleri, niteliği veya durum aksini gerektirebilir. TBK m.96’ya göre erken ödeme tek başına indirim hakkı vermez. İfa zamanı değerlendirilirken vade, erken ifa ve gecikmenin sonuçları ayrı aşamalar olarak ele alınmalıdır.

Hukuki Dayanak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.90–96 ve 117. Resmî mevzuat metni.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.