Alacak ve İcra — TR

Alacaklarda Zamanaşımı ve Def’i

Genel ve özel zamanaşımı süreleri, muacceliyet başlangıcı, borcun varlığı ve hâkimin kendiliğinden inceleme yasağı.

Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople

Zamanaşımı, kanuni sürenin geçmesiyle borçluya alacağın ifasından kaçınma imkânı veren savunmadır. Borcun her durumda kendiliğinden ortadan kalkmasıyla aynı değildir. TBK m.161 uyarınca hâkim, borçlu ileri sürmedikçe zamanaşımını kendiliğinden dikkate alamaz.

TBK m.146 genel süreyi düzenler; m.147 ise kira bedelleri ve belirli dönemsel edimler, bazı hizmetler ve sözleşme ilişkileri için daha kısa özel süreler öngörür. Haksız fiil, sebepsiz zenginleşme veya özel sözleşme hükümleri bakımından başka süreler de bulunabilir. Bu nedenle alacağın hukuki sebebi belirlenmeden yalnız genel süreye dayanılması doğru değildir.

Süre kural olarak alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar. Muacceliyet bildirime bağlıysa TBK m.149’daki özel başlangıç kuralı değerlendirilir. Aynı sözleşmeden doğan farklı taksitlerin veya alacak kalemlerinin başlangıç tarihleri farklı olabilir. Zamanaşımını durduran ve kesen sebepler de hesabı değiştirebilir.

Zamanaşımı ile hak düşürücü süre ayrılır. Hak düşürücü süre, ilgili hakkın varlığı ve kullanılma imkânı bakımından farklı sonuçlar doğurabilir. Bir sürenin kanunda belirlenmiş olması tek başına onun zamanaşımı olduğunu göstermez. Doğru değerlendirme için alacak türü, muacceliyet tarihi, kesilme ve durma olayları ile savunmanın ileri sürülme zamanı birlikte incelenir.

Hukuki Dayanak: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.146–161. Resmî mevzuat metni.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.