Vakfın Vergi Muafiyeti: Şartlar ve Başvuru Belgeleri
Vakfın mahkeme siciline tescili ile vergi muafiyeti tanınması ayrı işlemlerdir. 4962 sayılı Kanunun 20. maddesindeki statü, özel başvuru ve incelemenin ardından Cumhurbaşkanı kararıyla tanınabilir. Hazırlanacak dosya, vakfın yalnız amacını değil, gelir kaynaklarını ve bu amaca yönelik gerçek faaliyetini de ortaya koymalıdır.
Önce Başvuru Koşullarıyla Mevcut Durumu Karşılaştırın
Faaliyet konusu, kamuya açıklık ve devletin kamu hizmeti yükünü azaltıcı etki birlikte değerlendirilir. Sağlık, sosyal yardım, eğitim, bilimsel araştırma ve geliştirme, kültür, çevre koruma ve ağaçlandırma alanları bu değerlendirmenin çerçevesini oluşturur. Yalnız belirli bir yöreye veya belirli bir kitleye hizmeti amaçlayan vakıflar bu koşulu karşılamaz.
Genel olarak en az bir yıllık faaliyet aranır. Gelir getirici malvarlığı ile geliri, başvuru yılındaki ilgili hadlerin her birinin iki katını aşan vakıflarda, diğer koşullar da bulunmak kaydıyla altı aylık faaliyet yeterli olabilir. Bu yolda altı aylık dönemde elde edilen gelirin yıllık gelir haddinin iki katını aşıp aşmadığı ve amaca harcama koşulu ayrıca incelenir. Bilanço esasına göre defter tutulması da koşullardandır. Başvuru yılının parasal ölçüleri Gelir İdaresi Başkanlığının güncel açıklamasından kontrol edilmelidir; kuruluş için aranan asgari malvarlığı ile bu ölçüler farklıdır.
Başvuru Yazısına Eklenecek Temel Belgeler
- Güncel resmî senet: Kuruluş senedi ve sonradan yapılan değişiklikler birlikte hazırlanır. Başvuruyu imzalayacak kişinin yetkisi, güncel yönetim ve temsil belgeleriyle açıklığa kavuşturulur.
- Gelir getirici malvarlığı ve yıllık gelir kanıtları: Banka mevduatı için bankanın imzalı ve mühürlü veya kaşeli yazısı; kira gelirinde kira sözleşmeleri ve ilgili tapu senedi örnekleri dosyaya eklenir. Diğer gelir kaynakları da dayanak belgeleriyle gösterilir.
- Faaliyet raporları: Mevcut faaliyet süresi dikkate alınarak son beş yıl içindeki çalışmalar, senetteki amaçlarla ilişkilendirilir. Projelerin dönemi, yararlanıcıları, sunulan hizmet ve harcamaları somut kayıtlarla açıklanır.
Tebliğ ile GİB'in güncel açıklamasında senet nüsha sayısı farklı ifade edildiğinden, teslim biçimi ve nüsha sayısı başvuru sırasında güncel idari usule göre teyit edilmelidir. Hazırlıkta senedin eksiksiz ve güncel bir kopyasının bulunması esastır.
Gelir ve Harcama Kayıtları Nasıl Eşleştirilir?
Yıllık gelir haddinin hesabında genel ve özel bütçeli idarelerden gelen yardımlar ile bağış niteliğindeki gelirler dikkate alınmaz. Buna karşılık amaca harcama koşulunda kullanılan yıllık brüt gelir, bağışlar ve iktisadi işletmeden elde edilen gelirler dahil tüm gelirleri kapsar. Bu iki hesabın ayrı gösterilmesi dosyanın anlaşılmasını kolaylaştırır.
Genel kural, senette brüt gelirin en az üçte ikisinin belirtilen amaçlara harcanmasının yazılı olması ve bu koşulun son bir yılda veya son iki yılın ortalamasında fiilen sağlanmasıdır. Münhasıran devlet üniversitelerini desteklemek üzere kurulan vakıflarda dörtte üçlük özel koşul ayrıca değerlendirilir. Mali tablolar, banka hareketleri ve harcama belgeleri faaliyet raporlarıyla karşılaştırılmalı; muhasebe ve vergisel hesaplar ilgili uzmanla doğrulanmalıdır.
Değerlendirme Aşamasında Hangi Kayıtlar Korunur?
Talep Hazine ve Maliye Bakanlığına, Gelir İdaresi Başkanlığı üzerinden iletilir. Ön incelemeyi VGM ve ilgili kuruluşların görüşleri, uygun şartlarda Bakanlık denetimi ve karar süreci izler. Ek belge talepleri, cevaplar ve teslim kanıtları aynı dosyada saklanır. Belgelerin tamamlanması olumlu kararın garantisi değildir.
Vergi muafiyeti; derneğin kamu yararı statüsünden, yardım toplama izninden ve vakfa ait iktisadi işletmenin vergisel durumundan ayrı değerlendirilir. Her vergi avantajı kendi kanuni koşullarına göre uygulanır.