Çocukla Görüşme veya Teslim Kararının Uygulanması İçin Hangi Belgelerle Nereye Başvurulur?
Türkiye’de çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin aile mahkemesi ilamı ya da tedbir kararı rızayla yerine getirilmiyorsa hak sahibi, çocuğun yerleşim yerindeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne (ADM) başvurabilir. ADM bulunmayan yerlerde görevi Adalet Bakanlığının belirlediği hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü yürütür. Süreç, çocuğun üstün yararı gözetilerek uzmanlar aracılığıyla ve belirlenen teslim mekânlarında yürütülür.
Başvuru Dosyasında Neler Bulunsun?
- İlamın veya geçici tedbir kararının tamamı ve varsa sonraki kararlar.
- Hükmün uygulanması için gerektiğinde kesinleşme kaydı; geçici tedbirin niteliği ayrıca gösterilir.
- Hak sahibinin kimlik, adres ve güvenli iletişim bilgileri; vekille başvuruda temsil belgeleri.
- Çocuğun yerleşim ve iletişim bilgileri ile bilinen diğer ebeveyn/yükümlü bilgileri.
- Karardaki gün, saat, tatil, ulaşım ve teslim düzeni; daha önceki bildirim ve tutanaklar.
- İlgili sağlık, haklı mazeret, gizlilik ve koruma kararları.
Kararın yalnız bir cümlesini veya protokolün taslak sürümünü sunmak yerine uygulanacak hükmü gösterin. Mevcut karar değişmişse yeni örneğini müdürlüğe bildirin. Müdürlük, esas velayet kararını veren mahkemenin yerine geçerek farklı bir görüşme düzeni oluşturmaz.
İlk Bildirim ile Teslim Emri Arasındaki Fark
Müdürlük önce yükümlüyle iletişim kurar; çocuğun belirlenen yer, gün ve saatte getirilmesini bildirerek sonucu tutanağa bağlar. İrtibat kurulamaması, çocuğun getirilmeyeceğinin söylenmesi veya getirilmemesi hâllerinde kanundaki usule göre teslim emri gönderilir. Hak sahibi ve yükümlünün görevleri kararın çocuk teslimine mi, kişisel ilişkiye mi ilişkin olduğuna göre farklılaşabilir. Çocuk tesliminde, çocuğun üstün yararının gerektirdiği hâllerde 41/B/7 uyarınca müdürlük, yükümlüyle irtibat veya teslim emri tebliği beklenmeden kanundaki doğrudan teslim usulünü uygulayabilir.
Kişisel ilişki dosyasında teslim emrinin tebliğinden sonraki dönem için hak sahibi, teslim saatinden en az 48 saat önce çocuğu almaya geleceğini müdürlüğe bildirmelidir. Gelememe, haklı mazeret ve adres/iletişim değişikliği bildirimlerini tarihleriyle kaydedin. Görüşme sonunda çocuğun belirlenen yere ve zamanda geri getirilmesi de ayrı bir yükümlülüktür. Güvenlik veya gizlilik kararı varsa teslim planına yansıması için müdürlüğe iletin.
İşleme Şikâyet, Emre Aykırılık ve Kararın Değişmesi
5395 sayılı Kanunun 41/E. maddesine göre müdürlüğün işlem veya kararına karşı öğrenme veya tebliğden itibaren bir hafta içinde, işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesine şikâyet mümkündür. Bu şikâyet üzerine verilen karara itiraz süresi ise tebliğden itibaren iki haftadır. Hangi işlem ve hangi bildirim esas alınıyor, belgeleriyle belirleyin.
Teslim emrine aykırılık veya görüşme sonunda geri getirmemeyle ilgili 41/F kapsamındaki şikâyet ve yaptırım incelemesi ayrı bir yoldur. Buna ilişkin kanundaki bir aylık şikâyet süresi, müdürlük işlemine şikâyetteki bir haftayla karıştırılmaz; somut başlangıç olayı ve kayıtlar ayrıca incelenir. Çocuğun yaşam koşulları değiştiği için esas kararın yenilenmesi isteniyorsa bu da farklı bir değerlendirmedir.
Uluslararası Dosyada Önce Kararın Etkisini Belirleyin
Yabancı bir kararın Türkiye’de hangi koşullarla etki doğurduğu baştan kontrol edilir. Uluslararası çocuk iadesi de sıradan yurt içi görüşme uygulamasıyla aynı değildir. 5717 sayılı Kanunun 18. maddesinde, o Kanun kapsamındaki iade ve kişisel ilişki ilamlarının 5395’in ilgili hükümlerine göre teslim emri tebliğ edilmeksizin yerine getirilmesi düzenlenir. Bu nedenle her uluslararası dosyaya yukarıdaki yurt içi ilk bildirim/teslim emri sırası otomatik aktarılmaz. Karar, ülke, işlem türü ve kesinleşme birlikte okunur.