Alacak ve İcra — TR

İstirdat Davasında Ödenen Paranın Geri Alınması

İcra takibi nedeniyle borçlu olunmayan paranın ödenmesi hâlinde istirdat; ödeme, takip baskısı, süre ve menfi tespit davasıyla ilişki.

Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople

İstirdat davası, icra takibi nedeniyle ödenen fakat maddi hukuk bakımından borçlu olunmadığı ileri sürülen paranın geri verilmesine yönelir. Bu yol, takipte yapılan her ödemenin sonradan geri alınabileceği anlamına gelmez. Kanunun ödeme, takip ve süre bakımından öngördüğü koşullar birlikte gerçekleşmelidir.

İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesinde düzenlenen istirdatta, borçlu olunmayan bir paranın cebrî icra sürecinin etkisiyle ödenmesi önem taşır. Takip dışında serbestçe yapılan ödemenin tabi olacağı hukuki rejim farklı olabilir. Ödemenin hangi borca ve hangi dosyaya ilişkin olduğu somut olarak belirlenir.

Kanun, dava açılması için ödemenin tamamlanmasına bağlı özel bir süre öngörür. Kısmi ödemeler, dosya dışı ödeme ve tahsil tarihleri bu nedenle ayrıca incelenir. Başka bir hukuki nitelendirmeye dayanılması, özel sürenin sonuçlarını her durumda ortadan kaldıran bir yol olarak görülemez.

Menfi tespit davası sürerken takip konusu borcun ödenmesi hâlinde, aynı maddede düzenlenen dönüşüm hükümleri gündeme gelebilir. Bu durumla, ödeme tamamlandıktan sonra ilk kez dava açılması birbirinden ayrılır. Talep edilen tutar, faiz ve yargılama sırasında yapılan tahsilatlar da hesaba katılır.

Örneğin bir borcun takipten önce sona erdiğini gösteren belge bulunması, ödeme yapanın geri alma iddiasını destekleyebilir. Ancak belge ile tahsil edilen alacak arasındaki bağın kurulması gerekir. İspatın konusu yalnız para transferinin gerçekleşmesi değil, ödenen tutarın hukuki borç olarak bulunmamasıdır.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.