Haczin Kapsamı ve Ölçülülük İlkesi
Hukuki Makale · 12 Kasım 2026
Av. Thomas Andreas Di Constantinople
Haciz, borçlunun belirli mal, hak veya alacağının icra alacağını karşılamak üzere cebrî icra sürecine ayrılmasıdır. Haciz konulması, mülkiyetin hemen alacaklıya geçtiği anlamına gelmez. Satış, paraya çevirme ve paylaştırma aşamaları ayrı kanuni işlemler gerektirir.
İcra ve İflas Kanunu'nun 85. maddesi, alacak, faiz ve masrafları karşılamaya yetecek miktarda haciz yapılmasını esas alır. Borçlunun bütün malvarlığının her durumda sınırsız biçimde bağlanması kabul edilmez. Malın değeri, hacizlerin kapsamı ve tarafların menfaatleri birlikte değerlendirilir.
Haczin konusu taşınır, taşınmaz veya üçüncü kişideki alacak olabilir. Her malvarlığı türü için uygulama yöntemi farklıdır. Sicile işlenen haciz, fiilî muhafaza ve üçüncü kişiye gönderilen haciz ihbarnamesi aynı işlem olmadığı gibi, bunlara karşı kullanılacak başvurular da aynı olmayabilir.
Konutta haciz, Kanun'un 79/a maddesinde özel usule bağlanmıştır. İcra müdürünün yerin konut olduğunu tespit etmesi, kararın icra mahkemesinin onayına sunulmasını gerektirir. İhtiyati haciz bakımından aynı maddenin istisnası ayrıca gözetilir. Yer ve işlem niteliği, korumanın uygulanmasında belirleyicidir.
Örneğin haczedilen malın alacak tutarını önemli ölçüde aşması, ölçülülük ve aşkın haciz tartışmasını gündeme getirebilir. Bununla birlikte bölünemez bir malın değeri tek başına her haczi hukuka aykırı yapmaz. Değer, alternatif malvarlığı ve dosya koşulları birlikte incelenerek haczin gerekliliği ve kapsamı değerlendirilir.
İlgili Konular
Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.